نووسینەکانی ساڵی ٢٠٠٩


AbasShiwan-عەباس شوان

مه‌سعود بارزانی، له‌درامای ‌دۆڵی گورگاندا چی ده‌کات!؟
2009.2.1

کورد له‌ (‌دۆڵی گورگان - واد الذئاب Kurtlar Vadisi) دا! ناونیشانی نووسینێکی هێژا سلێمان عه‌بدوڵڵا یونسه‌، ڕۆژی دووشەممە, 26 کانونی دووەم 2009 ، له‌یه‌کێ له‌ماڵپه‌ڕه‌کاندا بڵاوکراوه‌ته‌وه‌.
مه‌به‌ستی نووسینه‌که‌ وریاکردنه‌وه‌ی خه‌ڵکی کورد به‌ده‌سه‌ڵاتدار و بێده‌سه‌ڵاته‌وه‌، که‌ له‌شێوه‌یه‌کی نوێ به‌ر هه‌ڵمه‌تی شێواندن ده‌بێته‌وه‌، ئه‌ویش بواری نواندنی ته‌له‌فیزیۆنییه‌!
دۆڵی گورگان، زنجیره‌ - سریالی ته‌له‌فیزیۆنی تورکییه‌ به‌دۆبلاجی عه‌ره‌بی، تا ئێستا زیاتر له‌ 30 به‌ش- ئه‌لقه‌ی له‌که‌ناڵی ئاسمانی ته‌له‌فیزیۆنی ئه‌بو زه‌بی یه‌ک، پیشاندراوه‌.

دراماکه‌ ڕاده‌یه‌ک له‌دراما میسرییه‌کان هونه‌ری تره‌، بۆیه‌ بینه‌ر زۆر به‌ئاسانی به‌لای خۆدا ڕاده‌کێشێت؛ ده‌مێک دڵداری، ده‌مێک توندوتیژی، ده‌مێک پۆله‌تیکا، ده‌مێکیش سیخوری و نهێنییه‌کانی، وه‌هه‌روه‌ها..
ئه‌وه‌ی جێی سه‌رنجه‌ ماوه‌ی ساڵێک ده‌بێت، که‌ناڵه‌ عه‌ره‌بییه‌کان سه‌ریان کردۆته‌ سه‌ر ئه‌و سریاڵه‌ تورکیانه‌، پێشه‌بڕکێیانه‌ بۆ پیشاندانیان، یه‌کێکیان ته‌واو نابێت دوانی تر ئاماده و به‌ڕێوه‌‌یه‌.

دیاره‌ له‌نێو ئه‌وانه‌دا تائێستا بێجگه‌ له‌م سریاڵه‌، دانه‌یه‌کی تریان پیشاندا به‌ناوی( بێ شوێن و بێ نیشتمان – لا مکان لا وطن)ه‌وه‌، حیکایه‌تی خۆش و ناخۆشی ‌خێزانێکی کوردی باکوری دانیشتووی شاری حه‌سه‌ن کیفی بۆ ده‌گێڕاینه‌وه‌ که‌ به‌هۆی دروستکردنی به‌نداوێکه‌وه‌ به‌شێک له‌شاره‌که‌ که‌وتۆته‌ ژێر ئاوه‌وه‌.
ئه‌و زنجیرانه‌ بێجگه‌ له‌دۆڵی گورگان له‌نێو ڕاگه‌یاندنی کوردیدا ده‌نگی نه‌دایه‌وه‌! بۆچی ئه‌مه‌یان قسه‌وباسی به‌دوای خۆیدا هێنا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ناوی کورد به‌گشتی و به‌تایبه‌تی هه‌رێمی کوردستان و سه‌رکرده‌کانی به‌خراپ و ناشیرین ناو ده‌هێنرێن!
سه‌ره‌تا وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری هه‌رێم مه‌سه‌له‌که‌ی وروژاند، له‌ڕێگای بالیۆزخانه‌ی عێراق له‌ئیماراته‌وه‌ یاداشتنامه‌یه‌کیان به‌که‌ناڵی ناوبراو داوه‌، تێدا داوا کراوه‌‌ په‌خشی ئه‌و سریاله‌ ڕابگیرێت.

چه‌ند به‌شێک له‌ یاداشتنامه‌ی حکومه‌تی هه‌رێم:
لە 4/1/2009 وەزارەتی رۆشنبیری نووسراوێكی فەرمی بۆ فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ناردووە كە ئەوان لە رێگەی خۆیانەوە ئاگاداری باڵیۆزخانەی عێراق لە ئیمارات بكەن بۆ راگرتنی زنجیرە درامای (واد الذئاب) كە لە كەناڵی ئاسمانیی ئەبوزەبی پەخشدەكرێت.
ئەم درامایە لەلایەن میتی توركییەوە دەركراوە و دواتر لە رێگەی هەواڵگری سوریا لە توركیاوە دۆبلاج كراوەتە سەر زمانی عەرەبی لە دژی گەلی كورد و برینداركردنی هەستی تاكی كوردی دانراوە تا لە كەناڵە عەرەبییە ئاسمانییەكان پەخش بكرێت.
رووداوەكانی (واد الذئاب) باسی ئەوە دەكات كە میتەكانی توركیا دێنە كوردستانی عێراق و ئیهانە بە رەمز و هێماكان و سەركردەكانی كورد دەكەن، ئەمەش پڕیەتی لە تەشهیركردن بە كورد، بۆیە داوا دەكەین بەپەلە دراماكە رابگیرێت.
ئەم جۆرە كارانە كە لە ژێر سێبەری هونەر و رۆشنبیری دەكرێن، كاریگەری دەبێت لەسەر پەیوەندی گەلان و پاراستنی كۆدەنگی و ئاشتەوایی.

حکومه‌تی هه‌رێم هه‌قی خۆیه‌تی له‌به‌رانبه‌ر هه‌رکارێک که‌ هه‌وڵی شێواندنی که‌سایه‌تی کورد و ناڕاست پیشاندانی کۆمه‌ڵگای کوردی ڕابوه‌ستێته‌وه‌. به‌ڵام ئه‌م کاره‌ جۆرێکه‌ له‌لاسییکردنه‌وه‌ی فڵان وڵاتی عه‌ره‌بی له‌به‌رانبه‌ر فڵان که‌ناڵی سه‌ته‌لایت که‌ ئۆپۆزسیۆنیان ده‌هێننه‌ په‌یڤین و خێرا ئۆفیسه‌کانیان پێداده‌خه‌ن و کارمه‌ندانیان وڵاتبه‌ده‌ر ده‌که‌ن!

ئه‌گه‌ر بڕیاره‌ کورد له‌عه‌ره‌ب نه‌چێت، ئه‌وا ده‌بێت گه‌ر به‌خراپیش باس کرا به‌لایه‌وه‌ ئاسایی بێت. یان هه‌وڵێک بدات، سه‌مه‌ره‌ دار بێت، وه‌ک ده‌بینن سه‌ره‌رای ئه‌و ناره‌زایه‌تییه‌، سریاله‌که‌ هه‌ر به‌رده‌وامه‌! کورد له‌چییه‌وه‌ هاتۆته‌ سه‌ر چی! تا له‌شاخ بووین خواخوامان بوو، له‌کونه‌ده‌رزییه‌که‌وه‌ باسمان بکه‌ن، پێی ده‌گه‌شاینه‌وه‌، خۆشحاڵی ده‌کردین، که‌چی ئێستا ڕۆژانه‌ نه‌ک له‌سه‌رزاری ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندین، به‌ڵکوو وامان لیهاتووه‌ له‌نیو هونه‌ر و ئه‌ده‌بیاتیشدا ره‌نگمان داوه‌ته‌وه‌، به‌هه‌ردوو دیوه‌ خراپ باشه‌که‌ی، که‌چی ته‌نگه‌ ده‌مان گرێت، به‌هزری کراوه‌وه‌ وه‌ریناگرین و ده‌مانه‌وێت هه‌ر به‌باش باسمان بکرێت!

له‌ئه‌لقه‌ی 22 دا، ژماره‌یه‌ک مافیا له‌گه‌ڵ خاوه‌ن بانکێک گفتوگۆیانه‌، له‌نێو قسه‌کانیاندا باسی له‌دانانی بانکێکی نوێ ده‌کرێت که‌ پشکی ئیسرائیلی تێدایه‌، هاوکات وه‌ک یه‌کێک له‌خاوه‌ن پشکه‌کان ناوی سه‌رۆکی هه‌رێم مه‌سعود بارزانی ده‌برێت!باوکی ره‌حمه‌تی مه‌لا مسته‌فا به‌پیاوێکی باش ناو ده‌بات، به‌ڵام بۆ کوڕه‌که‌ی هه‌رچه‌ند حه‌زی پێ ناکه‌ن، به‌س به‌بیانوه‌ی ئه‌وه‌ی کاره‌که‌ بزنسه‌، بزنسیش له‌شته‌کانی دی جیاوازه تره‌‌، هه‌قی به‌سه‌ر ناکۆکییه‌ جۆراوجۆره‌کانه‌وه‌ نییه‌.
----------------

بۆ یه‌که‌مجار له‌کوردستان پۆست دا بڵاوکرایه‌وه‌

جارێکی تر له‌ماڵپه‌ڕی چرا تیڤی دا بڵاوکرایه‌وه‌


نێوبانگ چێکردن
2009.1.27

وه‌ک له‌و ڤیدیۆیه‌دا ده‌یبینن که‌ له‌په‌راوێزدا به‌سته‌ره‌که‌ی دانراوه‌، هاوتا ئه‌سعه‌د گۆرانییه‌کی سیاسی بۆ جه‌نگی ئه‌م دواییانه‌ی شاری غه‌زه‌ له‌ئیسرائیل ئاماده‌کردووه‌. بووه‌ مایه‌ی قسه‌وباس له‌نێو خۆ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم.
ئه‌و منداڵه‌ جوانه‌، باوکی به‌کاری هێناوه‌ بۆ مه‌به‌ستێکی خۆی، که‌ له‌گه‌ڵ بنه‌ماکانی مافی منداڵان نایه‌ته‌وه‌! مه‌سه‌له‌که‌ ئه‌وه‌ نییه‌، ئه‌و کاره‌ ده‌چێته‌ چ خانه‌یه‌که‌وه‌، کۆمه‌ڵگای کوردی هه‌مه‌ره‌نگه‌، گه‌ر که‌سانی له‌و جۆره‌ی وه‌ک هاوتا ئه‌سعه‌دی تیا نه‌بێت نوقسان ده‌رده‌چێت، له‌وه‌ خراپتریشی تێدا جێده‌بێته‌وه‌ و تێدایه‌.

ئه‌و به‌و کاره‌ له‌نێو جیهانی عه‌ره‌بیدا خۆی ناساند و نێوبانگێکی بۆ خۆی دروست کرد، به‌ڵام لای زۆربه‌ی زۆری خه‌ڵکی هه‌رێمی کوردستان ناوزڕاوتر بوو، که‌ له‌وانه‌یه‌ ئه‌وه‌ش جۆرێک بێت له‌ئازایه‌تی که‌ له‌زۆر مرۆڤدا نه‌بێت.
--------------
تکایه‌ کلیکی ڤیدیۆکه‌ بکه‌بۆ یه‌که‌مجار له‌ماڵپه‌ڕی کڵاوڕۆژنه‌ دا بڵاوکرایه‌وه‌
گۆنته‌ر گراس، و یه‌کگرتنه‌وه‌ی حکومه‌تی هه‌رێم

 2009.1.22

یه‌کگرتنه‌وه‌ شتێکی بێوێنه‌ بوو، قابیلی ده‌ستخۆش بوونه‌، به‌ڵام چۆنییه‌تی و شێوه‌ی به‌ڕێوه‌چوونه‌که‌یم پێباش نه‌بوو. پرۆسه‌ی یه‌کگرتنه‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوا به‌پراتیکی تا ئێستا ئه‌نجام نه‌دراوه‌، ته‌نها له‌سه‌ر په‌ره‌یه‌
شایه‌نی باسه‌، له‌و کات و ساته‌دا سیاسه‌تمه‌داران فه‌رمووبوویان: ڕه‌وشی ئێمه‌ باوا بمێنێته‌وه‌، ئێوه‌ش (مه‌به‌ست ڕۆژهه‌ڵاتییه‌کانه)‌ له‌نزیک ماوه‌دا وه‌ک ئێمه‌تان لێدێت، ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌بن

داخوانی نوسه‌ری به‌ناوبا‌نگی ئه‌ڵه‌مانی گۆنته‌ر گراس Günter Grass ـه‌، خاوه‌ن خه‌ڵاتی نۆبڵ ساڵی 1999 له‌ئه‌ده‌بدا، بۆ بڵاوکراوه‌یه‌کی هه‌فتانه‌ به‌ناوی  Die Zeit که‌ مانای کات ده‌گه‌یه‌نێت،‌ له‌شاری میونخ München ، هه‌موو پێنجشه‌مانێک ده‌رده‌چێت.

گۆنته‌ر له‌ 16ی ئۆکتۆبه‌ری ساڵی 1927 له‌شاری Danzig هاتۆته‌ جیهانه‌وه‌.

پاش چه‌نده‌ها ساڵ له‌یه‌کگرتنه‌وه‌ی هه‌ردوو ئه‌ڵه‌مانیا، تازه‌به‌تازه‌ گۆنته‌رگراس ئه‌و باسه‌ ده‌ورووژێنێته‌وه‌! قسه‌ قسه‌ ده‌هێنیت؛ بۆ خۆی له‌نێوان شاره‌کانی هه‌رێمی کوردستاندا جۆره‌ ناکۆکی و جه‌نگیکی ده‌مامکدار و لێکتێنه‌گه‌یشتنێکی مێژوویی هه‌بووه‌ و هه‌یه! ‌جه‌نگی ناوخۆی نێوان یه‌کێتی و پارتی ئه‌و که‌لێن و ناکۆکییه‌ی گه‌وره‌ و قووڵتر کرده‌وه‌! پاش چه‌ند ساڵ له‌ژێر فشاری نێوده‌وڵه‌تیدا جه‌نگ ڕاگیرا، پرۆسه‌ی یه‌کگرتنه‌وه‌ی میرنشینه‌کان له‌سه‌ر پشتی کیسه‌ڵ چه‌ند ساڵ ڕێی کرد‌! له‌پرۆسه‌یه‌کی درێژخایه‌ندا هێشتا به‌ناخێری گیانیان یه‌کدوو وه‌زاره‌ت ماوه‌ یه‌کبگرێته‌وه‌!

ئێستا گه‌ر خۆمان به‌هه‌ڵه‌دا نه‌به‌ین له‌ئه‌رزی واقیعدا هه‌رێمێکی یه‌کگرتوو به‌مانای وشه‌ نییه‌، هه‌ر که‌سێک سه‌ردانی کوردستان بکات یان لایه‌نی که‌م بڕوانێته‌ که‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندنی بینراوی پارتی و یه‌کێتی به‌زه‌قی نایه‌کگرتوویی و دوو سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن ده‌بینێت و هه‌ست پێده‌کات. که‌واته‌ ئه‌و په‌یڤانه‌ی گۆنته‌ر گراس ده‌کرێت بۆ ڕه‌وشی هه‌رێمیش ڕاست بێت، چوونکه‌ یه‌کگرتنه‌وه‌ ته‌نها له‌سه‌ر په‌ره‌یه‌ و مه‌ره‌که‌به‌ ڕووته‌که‌یه‌‌! به‌هیوام‌ سه‌رچیغ چووبێتین و ئه‌و بۆچوونه‌ له‌ئاینده‌یه‌کی نزیکدا؛ به‌ناڕاست ده‌ربچێت!
-----------
بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار

به‌ڕێزێک‌ به‌م مایله‌ rabarfariq@yahoo.com ئه‌م کۆمێنته‌ی له‌ڕۆژی 23ی1 بۆ ناردبووم:

تو شەرەفت ئەمە نوسینە برام نەتۆ نوسەرى نه‌رۆزنامەنوس نە رۆشنبیر ئیتر واز لەخوینەرى داماو بینە جەنابت خۆت کەلەکوردستان بویت جیت کردوە جکە لەبارانەوە لەحیزبەکان ئەى کیە داواى عەرزەى لەحیزبەکان کردوە هیج بیویست ناکات خوت ماندوکەیت کەس بەتو نەخالیت

وه‌ڵامم به‌م جۆره‌ بوو

سڵاو و ڕێز
له‌وه‌ ده‌چێت که‌سێکی چاک بیت، به‌ڵام بۆ وا به‌حه‌ماسه‌وه‌ به‌رگری له‌و ڕه‌وشه‌ ده‌که‌یت که‌ ئه‌و دوو زلهێزه‌ی هه‌رێم خولقاندوویانه‌؟
کێ ده‌ڵێ نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووس و ڕۆشنبیرم؟
ئه‌وه‌ی نووسراوه‌ ده‌ربرینی دیدی که‌سێکه‌، بێ ناونیشان و پله‌وپایه‌
من به‌ر له‌ده‌ساڵ له‌هه‌رێم بووم، هیچ ده‌سکه‌وتێکی مادییم وه‌رنه‌گرتووه‌، بێجگه‌ له‌وه‌ی برایه‌کم شه‌هیدی سه‌نگه‌ری ساڵی 1979 ی لایه‌نێکه‌
نه‌پاڕاومه‌ته‌وه‌ و نه‌ ته‌شه‌بوسم کردووه‌ بۆ به‌ده‌ستهێنانی ده‌ستکه‌وتی تایبه‌ت
هه‌تا مابم به‌وشێوه‌یه‌ و له‌و ڕێگایه‌وه‌ خۆ ماندوو ده‌که‌م
هه‌رچۆنێک بێت ئه‌و چه‌ند وشه‌یه‌ت جێی ڕێزه‌ و گرنگ ئه‌وه‌یه‌ بێده‌نگ نه‌بوویت، کۆمه‌ڵگاکه‌مان به‌دایلۆگه‌وه‌ زیندووه‌.
-------------
یه‌که‌مجار له‌ماڵپه‌ڕی کڵاوڕۆژنه‌ بڵاوکرایه‌وه

گرێنتی، کۆمه‌ڵگای نا گه‌نده‌ڵ، خێزانی مۆدێرنه
2009.1.19

چاکسازی، وشه‌یه‌کی ئه‌فسووناو‌یه‌، له‌هه‌موو سه‌رده‌مه‌کاندا و له‌سه‌رزاری کاربه‌ده‌ستانی ناو ده‌زگا جۆراوجۆره‌کان به‌سڤیل و ناسڤیل، ته‌نانه‌ت له‌ناو یه‌که‌ی بچووکی خێزانیش ده‌وترێت و ده‌بیسترێته‌وه‌، مه‌به‌ست لێی و سه‌رهه‌ڵدانی و دووباره‌کردنه‌وه‌ی نیشانه‌ی قه‌یران و کێماسییه‌ک ده‌گه‌یه‌نێت، هه‌تا مرۆڤ و کۆمه‌ڵگاش هه‌بێت کێشه‌کان نابڕێنه‌وه‌، که‌واته‌ پێویستمان به‌چاکسازی ده‌بێت

 به‌ڵام، چاکسازی له‌کۆمه‌ڵگایه‌که‌وه‌ بۆ یه‌کێکی دی جیاوازه، وه‌ک هه‌ر دیارده‌یه‌کی دی ڕێژه‌ییه‌ گه‌ر وردتری بکه‌ینه‌وه‌، بڕوانینه‌ ڕه‌وشی ئێستای هه‌رێمی کوردستان، که‌سه‌دای چاکسازی له‌هه‌موو کاتێک به‌گووڕ و تینتره‌، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ قووڵی کێشه‌کان، بۆته‌ مایه‌ی پشتشکاندنی له‌سه‌دا شه‌ستی خه‌ڵکی!

ئه‌و باره‌ وای کردووه‌ که‌ ته‌نانه‌ت ژماره‌ییه‌ک له‌سیاسه‌تمه‌دار، تا دوێنێ به‌شێک بوون‌ له‌چێکردنی ئه‌و ڕه‌وشه‌، بهێنێته‌ په‌یڤین و بێده‌نگی بشکێنن. که‌سانی پله‌یه‌کی نێو ده‌سه‌ڵات، ده‌زانن مه‌ترسییه‌که‌ خه‌ریکه‌ سه‌ریان ده‌خوا و خه‌ریکه‌ له‌گرێژه‌نه‌ ده‌رده‌چێت، پلاتفۆرم بۆ چاکسازی ده‌خه‌نه‌ ڕوو!

زۆرن ئه‌وانه‌ی به‌گومانه‌وه‌ ده‌ڕواننه‌ ئه‌و هاتنه ‌پێشه‌وه‌یه‌، گرنگ نییه‌، بزووتنه‌وه‌که‌ ڕوو له‌سه‌ره‌ و زیندووه‌، ئه‌نجامی باشی ده‌بێت و نیشانه‌ی پۆزه‌تیفی ئه‌و که‌سانه‌، هاوکات حه‌قانییه‌تی بزووتنه‌وه‌که‌ ده‌گه‌یه‌نێت.

 بزووتنه‌وه‌که‌ وه‌ک لای کوره‌ دانیشتنه‌که‌ی لێهاتووه‌، قابیل به‌وه‌یه‌ هه‌موو پریشکیان به‌ر بکه‌وێت. پارتی دیموکراتی کوردستان، خۆی به‌هه‌ڵه‌دا ده‌بات وای پیشان بدات، ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه‌ به‌ته‌نها سه‌روچاوی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان و به‌شێک له‌ناوچه‌کانی هه‌رێم ده‌گرێته‌وه‌!

 بێگومان ئه‌وان له‌هه‌موو که‌س زه‌ره‌رمه‌ندتر ده‌بن، به‌هۆی ئه‌وه‌ی له‌دوو شاری هه‌رێمدا پر نفوزترن، خه‌ڵکی له‌وان پڕترن و داخله‌دڵترن، پشکی شێریان له‌گه‌نده‌ڵی به‌رده‌که‌وێت، هه‌موو ئه‌و په‌یڤانه‌ی گوایه‌ ناوچه‌کانی ئه‌وان ئاوه‌دانترن، دادیان نادات.

ئایا ئه‌م بزووتنه‌وه‌ی چاکسازییه‌ به‌رئه‌نجامی ده‌بێت، بۆ ماویه‌کی دیاریکراو نییه‌، جۆرێک له‌خه‌ڵاتانن نییه‌؟ ڕیگاچاره‌ بۆ ده‌رچوون له‌م قه‌یرانه‌ ، بێجگه‌ له‌و پێشنیار و هه‌نگاوانه‌، کاتێک ده‌وری ده‌بێت کار بۆ ئه‌وه‌ بکرێت له‌نێو یه‌که‌ی بچووکی نێو کۆمه‌ڵگا که‌ خێزانه‌، چاکسازی بکرێت.

چوونکه،‌ هه‌موو ده‌زانین و هه‌ر یه‌که‌ ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگا به‌ده‌ست ناشیرینی نێو خیزانه‌کانیانه‌وه‌ قه‌هر ده‌خۆن، ژن له‌گه‌ڵ مێرد و خوشک له‌گه‌ڵ برا، برا له‌گه‌ڵ برای بچووک، باوک له‌گه‌ڵ کور و کچیدا ناڕاستگۆن!
هه‌ر یه‌که‌ له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌دایه‌ هه‌ژموونی خۆی به‌سه‌ر ئه‌ویدیدا زاڵ بکات، هیچ شتێک ڕوون و ئاشکرا نییه‌ و هه‌موو پر له‌نهێنی و پڕ له‌ناشیرینی و له‌هه‌وڵی داونانه‌وه‌ بۆ ئه‌وی تردایه‌ !

جا ئه‌وه‌ حاڵی یه‌که‌یه‌کی بچووکی ناو کۆمه‌ڵگا بێت، بێگومان له‌ئاستی گشی ناو ده‌ریاکه‌دا ره‌نگ ده‌داته‌وه‌؛ وڵاتێکی پڕ له‌ناکۆکی و په‌شێوی و دزێوی دروست ده‌بێت، که‌س به‌سه‌رکه‌سه‌وه‌ نابێت و که‌س خۆی به‌به‌رپرس له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وی دیدا نازانێت، به‌ها هاوبه‌شه‌کان ونوو و بزر ده‌بن!

که‌واته‌، له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌موو ته‌رحانه‌دا، کار بۆ دروستکردنی یه‌که‌ی بچووکی خێزانی ته‌ندروست و مۆدێرن که‌ له‌سه‌ر بنه‌مای مافی مرۆڤ و ئازادی تاک بنیات بنرێت، باوکی هه‌موویه‌تی. دیاره‌ ئه‌وه‌ کاره‌ درێژماوه‌ ده‌بێت و هه‌وڵوتێکۆشان و وزه ‌و ماتریاڵی زۆری گه‌ره‌که‌، نه‌واته‌کانی بوونی هه‌یه‌‌، هه‌رچه‌نده‌ که‌مایه‌تین، به‌ڵام مایه‌ی دڵخۆشییه‌ و هیوایه‌که‌ به‌ره‌و چاکبوون... 
--------------
بۆ یه‌که‌م جار له‌ماڵپه‌ڕی کوردستان پۆست دا بڵاوکرایه‌وه

مۆزه‌خانه‌یه‌کی کراوه!
گه‌شتێک  بۆ ئیتالیا 2008.12.26 – 2009.1.6
2009.1.11

له‌چوونه‌ ژووره‌وه‌ی مارکێته‌کاندا؛ وه‌ک فینلاند سندوق نییه‌، بۆ دانانی ئه‌و شتومه‌که‌کانه‌ی که‌ له‌مارکێتی دی کڕیوته‌‌، پرسگه‌ - ئینفۆیان هه‌یه‌، کارمه‌ندێک لێت وه‌رده‌گرێت و بۆت ده‌خاته‌ عه‌لاگه‌ی نایلۆنه‌وه‌ و سه‌ره‌که‌ی به‌له‌حیم کراوی ده‌داته‌وه‌ ده‌ستت! بێجگه‌ له‌عه‌ره‌‌بانه‌، سه‌به‌ته‌ی قه‌باره‌ گه‌وره‌ دانراوه‌‌، جیاوازییه‌که‌ی له‌وه‌دایه‌، ده‌سکه‌که‌ی درێژ و ژێره‌که‌ی تایه‌ی پێوه‌ بوو، به‌دوای خۆتدا ڕایده‌کێشی. ئه‌وه‌ی جێی سه‌رنج بوو به‌شی تایبه‌تی خواردنه‌وه و ئه‌لکۆ هه‌بوو، به‌پێچه‌وانه‌ی فینلاند، هه‌موو جۆره‌ خواردنه‌وه‌یه‌کت دانراوه‌ و ده‌ستده‌که‌وێت، نرخیشیان له‌چاو فینلاند و ناو فرۆکه‌خانه‌کان و پاپۆره‌کانیش که‌ باج نییه‌، هه‌رزانترن

شاری ڤینیسا، له‌دوو به‌ش پێکهاتووه‌، ئه‌و به‌شه‌ی که‌ قیبله‌ی گه‌شتیارانه‌ و له‌نێو ئاودا بنیات نراوه‌، هه‌مووی حه‌وت دوورگه‌یه‌، به‌یه‌کێک له‌حه‌وت سه‌رسووڕهێنه‌ره‌ی جیهان داده‌نرێت. له‌چوونه‌ ناوه‌وه‌دا سه‌رت به‌سه‌ری کۆڵانی فره‌ ته‌سک و باریکدا ده‌ته‌قێت، ئۆتۆمبێل بۆی ناچێت، هاتووچوو و بارگواستنه‌وه‌ به‌به‌له‌مه‌، دانیشتوانه‌که‌ی له‌جیاتی ئۆتۆمبیل به‌له‌میان ڕاگرتوه‌ و هه‌یه

ژماره‌یه‌کی زۆر خانووبه‌ره‌ گه‌وره‌ و کۆن ده‌بینرێت، به‌گشتی دیوی ده‌ره‌ی خانووه‌کان تۆز لینیشتو ڕه‌ش و دێز و بۆرن و نۆێ نه‌کراونه‌ته‌وه‌! بینای زه‌به‌لاحی تێدا ده‌بینرێت وه‌ک که‌نیسه‌ی سان مارکۆ، که‌ به‌یه‌کێک له‌که‌نیسه ‌کۆنه‌کانی جیهان داده‌نرێت

هه‌ر بینایه‌ک گه‌ر بیانه‌وێت چاکی بکه‌ن، چوارده‌وره‌که‌ی به‌له‌وحی تایبه‌ت ده‌گرن، ئاوه‌که‌ی به‌ماتۆڕ هه‌ه‌ڵده‌هێنجن تا ده‌گاته‌ بن ده‌ریاکه‌ و بناغه‌که‌ی له‌بن ده‌ریا بۆ هه‌ڵکه‌ندووه‌

له‌هه‌رکۆڵان و شه‌قامێکیدا دوکان و مارکێتی بچوک و که‌مێ گه‌وره‌ی جلوبه‌رگ و ده‌مامک و متومورو و خواردنگه‌ ده‌بینی. به‌نێوبانگترین مارکه‌ی وه‌کو گۆجی و پرادا و ڤێرساچێ و ڤالێنتینۆی لێیه‌، به‌رزی ‌نرخی کاڵاکانیان سه‌رسووڕهێنه‌ره‌، له‌کێشی خه‌ڵکی نۆرماڵدا نییه‌، ته‌نها ملیۆنه‌ر و ئه‌ستێره‌کانی سینه‌ما ده‌توانن بیان کڕن

گه‌شتیاران له‌هه‌رچوارده‌وری جیهانه‌وه‌، ڕووی تێده‌که‌ن، سیما و ڕه‌نگ و ڕووی جۆراجۆری ده‌بینرێت، هه‌رگیز گه‌شتیاری لێنابڕێت، به‌تایبه‌تی له‌چه‌ند مانگی هاویندا

له‌زستاناندا زۆر جار ئاوی ده‌ریا به‌رز ده‌بێته‌وه، تا ئاستێکی دیاریکراو، ئاو ده‌چێته‌ مارکێت و دوکانه‌کانه‌وه‌، خاوه‌ن و کارمه‌ندان ئاسایی کاسبی خۆیان تێک ناده‌ن، ئه‌وان و گه‌شتیاران به‌جۆره‌ جزمه‌یه‌کی تایبه‌ته‌وه‌ خه‌ریکی کار و گه‌ڕانی خۆیان ده‌بن، بۆ ئه‌و کاته‌نه‌ له‌چه‌ند شوێندا گه‌ر پێویست بێت، کورسی تایبه‌تی ئاماده و دانراوه‌‌ بۆ هاتووچۆکردن به‌سه‌ریدا

گه‌ر که‌سێک بیه‌وێت هه‌موو ئه‌و شوێنه،‌ ببینێت، بێگومان چه‌ند ڕۆژی گه‌ره‌که‌. ئه‌وه‌ی جێی سه‌رنج بوو ئه‌م شوێنه‌ له‌کۆتایی مانگی یه‌ک و سه‌ره‌تای مانگی دووی هه‌موو ساڵێک که‌رناڤاڵێک به‌ناوی ده‌مامکه‌وه‌ تیاساز ده‌کرێت. نه‌ریتێکی کۆنی ئاینییه‌، تا ئێستا به‌رده‌وامه‌‌، خه‌ڵک له‌و کاته‌دا ده‌مووچاوی خۆ و لاشه‌یان به‌عه‌بای ڕه‌ش یان ره‌نگی تر یان به‌هه‌ر شێوه‌یه‌کی دیکه‌ی دڵخوازی خۆیان ده‌گۆڕن و ده‌شارنه‌وه، ناسینه‌وه‌ زه‌حمه‌ت ده‌بێت. بۆیه‌ دوکانی ده‌مامک چێکردن زۆر ده‌بینرێت و ده‌مامکی جۆراوجۆر و هه‌مه‌قه‌باره‌ ده‌بینرێت. له‌نێو ئه‌و هه‌موو دوکانانه‌دا دوانیان ته‌نها خاوه‌نه‌کانیان کوردی شاری هه‌ولێر بوون. هه‌وروه‌ها له‌نێو سه‌ده‌ها چێشتخانه‌دا، شه‌ش چێشتخانه‌ی پیتزه‌ی لێیه‌، خاوه‌نه‌کانیان کورد بوون

که‌سایه‌تی به‌ناوبانگی وه‌ک کازانۆڤا که‌ ڕاوچییه‌کی سه‌رسووڕهینه‌ری ژنانه‌، خه‌ڵکی ئه‌م شاره‌ بووه‌. ڕه‌نگدانه‌وه‌ی شاری ڤینیسیا زۆره‌، به‌تایبه‌تی له‌هونه‌ری حه‌وته‌مدا؛ به‌رجه‌سته‌ترینیان فلیمی ئێکشن و سیخوری جیمس بۆنده‌، ئه‌و که‌سایه‌تییه‌ له‌نێو کۆڵانه‌ ته‌سک و تروسکه‌ ئاوییه‌کانیدا ده‌بینرێت له‌گه‌ڵ نه‌یاره‌کانیدا؛ خه‌ریکی راکه‌ڕاک و سه‌رچڵییه‌کانێتی

نووسه‌ری به‌نێوبانگی ئینگڵاندی ولیام شکسپیر تێکستێکی شانۆیی به‌ ناوی بازرگانی ڤینیسیاوه‌ هه‌یه‌، کراوه‌ به‌کوردی و له‌سه‌ر شانۆی شاری سله‌یمانی له‌ساڵانی حه‌فتاکانی چه‌رخی ڕابردوو نمایشکراوه‌

ئاماری دانیشتوانی شاری ڤینیسیا به‌هه‌ردوو به‌شه‌که‌یه‌وه‌، هه‌روه‌ها به‌قه‌زا و ناحییه‌کانییه‌وه‌ نزیکی 800 هه‌زار که‌سه‌‌

ئه‌م وڵاته‌، کاری په‌یکه‌ر و کۆڵین هێنده‌ تێیدا ڕیشه‌داره‌، هه‌ر که‌سێک بیانی به‌ئاسانی هه‌ستی پێده‌کات، له‌ زۆربه‌ی فه‌رمانگه‌ و ته‌نانه‌ت باخچه‌ و ... په‌یکه‌ری جۆراوجۆری مرۆڤ و بوونه‌وه‌ری تر کۆنی وڵاته‌که‌ ده‌بینرێت. هه‌ر شارێکی پڕه‌ له‌پاشماوه‌ی کۆن، وڵاته‌که‌ وه‌ک ده‌ڵێن مۆزه‌خانه‌یه‌کی کراوه‌ی گه‌وره‌یه‌

ئه‌وه‌ی جێی سه‌رنجه‌ ئه‌و ماڵانه‌ی که‌ سه‌ربه‌خۆ و زه‌مینییه‌، زۆربه‌ر زۆری ده‌رگاکانی به‌ریمۆنت کۆنترۆڵ ده‌کرێته‌وه‌

وڵاتێکی پڕ ناکۆکی و دژ به‌یه‌که‌کانه‌، خوارووه‌ی وڵاته‌که‌ هه‌ر زۆر دواکه‌وتووه‌، وه‌ک ده‌ڵێن خه‌ڵکه‌که‌ی نه‌پاره‌ی کاره‌با ده‌ده‌ن نه‌ ئاو و نه‌ باج و نه‌ هیچ ده‌ده‌ن! به‌بنکه‌ی گروپه‌کانی مافیا داده‌نرێت. سه‌رۆکی ‌ پارتی یه‌کگرتوو لێگه‌ لۆمباردا، پارتێکی ڕاست و ئه‌نتی په‌ناهه‌نده‌یه‌، به‌شدارن له‌حکومه‌تدا، گوتویه‌تی: ئێمه‌ ده‌یکه‌ین و ئه‌وان ده‌یخۆن

بێرله‌سکۆنی، سه‌رۆک وه‌زیرانی ئێستا، وه‌ک باسی ده‌که‌ن مووی سه‌ریان بۆ ڕوواندۆته‌وه‌، که‌ دیقه‌تی ده‌ده‌ی زیاتر له‌مۆمیاکراو ده‌چێت، هه‌موو ده‌موو چاوی چاک کراوه‌ و به‌رده‌وام چاکده‌کرێت، به‌یه‌کێ له‌هه‌ره‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌کانی ئیتالیا داده‌نرێت. بۆ هه‌ر چاوپێکه‌وتنێکی ته‌له‌فیزیۆنی یه‌ک کاتژمێر له‌ژووری میکیاجدا خه‌ریکی ده‌بن، بۆ دانیشتنیش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی کورته‌باڵایه‌، ده‌بێت کورسییه‌کی وای بۆ دابنێن که‌ ئه‌و عه‌یبه‌ی داپۆشێت

له‌وڵاتێکی پیشه‌سازی گه‌وره‌ی وه‌ک ئیتالیا، پارتی کۆمۆنیستی تیا به‌هێزه‌ و به‌شدارن له‌حکومه‌تدا! وه‌ختی خۆی ئه‌لویه‌ی سووری په‌یدا بوو، سه‌ره‌ک کۆماریان رفاند و کوشتیان، بێ ئه‌وه‌ی بتوانن بیانگرن

له‌وێستگه‌ی شه‌مه‌نه‌فه‌ری سه‌ره‌کی ڤینیسیا و له‌یه‌کێ له‌ده‌روازه‌کانی به‌ بۆیاخی په‌مپ و به‌ره‌نگی ڕه‌ش، سومبولی کۆمۆنیستان، داسوچه‌کوش و ئه‌ستێره‌ و دێڕێک نووسینم بینی، هه‌وڵمدا بزانم ئه‌و دێره‌ مانای چی؟ به‌هۆی سه‌رقالییه‌وه‌ بیرم چوو! ڕێک سه‌رده‌می ڕژێمی به‌عسم وه‌بیرهاته‌وه‌ که‌ ڕێکخستنه‌ نهێنییه‌کانی ناوشاری سه‌ر به‌هێزه‌ ئۆپۆزسیۆنه‌ جۆراوجۆره‌کانی له‌سه‌ر دیوار به‌شه‌و دروشمیان ده‌نووسی

مللیه‌ته‌که‌ی گه‌رموگوره‌ و زۆربڵێن ، فێڵاوین و زووربه‌یان موو ڕه‌شن، ژنیان ناشیرین و پیاویان قۆز و که‌پوو زلن

سه‌رما و به‌فرمان له‌گه‌ڵ خۆدا برد، دواهه‌مین ڕۆژی ساڵ به‌فر باری، هه‌ر که‌به‌فریش ده‌بارێت کێشه‌ی هاتووچۆ زیاد ده‌بێت، به‌تایبه‌تی ئۆتۆمبیل لێخوڕین، گران ده‌بێت، وه‌ک فینلاند، تایه ‌گۆڕینی زستان و هاوینه‌ نییه.‌ بێجگه‌ له‌شه‌قامه‌ گه‌وره‌ و ئۆتۆبانه‌کان، ئه‌وانی ناوخۆی شاره‌کان پاک ناکرێنه‌وه‌‌ و زیخ ڕشتن نییه‌

به‌مه‌به‌ستی چوون بۆ شاری میلانۆ که‌ نزیکی سێ کاتژمێر له‌ شاری ڤینیسیاوه‌ دووره‌، نزیکی پێنج ملیۆن که‌سی تیا ده‌ژی. به‌یانی پێنج له‌خه‌و هه‌ڵساین، به‌ئۆتۆمبل چووینه‌ وێستگه‌ی سه‌ره‌کی شه‌مه‌نه‌فه‌ر، دیاره‌ ئه‌م چوونه‌ له‌سه‌ر داوای یه‌کێکمان بوو، چه‌ند رۆژ له‌مه‌وبه‌ر ئاره‌زووی بینینی ئه‌و شاره‌ی درکاند، هاوکات و ده‌بوایه‌ ژنی خانه‌خوێکه‌مان فیزه‌ی تورکیای وه‌ربگرتایه‌، قونسولیه‌تیه‌تیش له‌وێ هه‌بوو، بۆیه‌ بووه‌، هه‌م زیاره‌ت هه‌م تجاره‌ت

به‌یانیان، بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵکی فریای سه‌رکار بکه‌ون، شه‌مه‌نه‌فه‌ره‌ خێراکان ئاماده‌ن و نرخی سه‌رکه‌وتن گرانتره‌، فارگۆنه‌که‌مان‌ زۆر سارد بوو! له‌هه‌ردوو سه‌ر تێبینیم کرد له‌وێستگاکاندا و له‌کۆنترۆڵه‌وه‌ ڕانه‌ده‌گه‌یه‌نرا که‌ گه‌یشتینه‌ فڵان وێستگه‌یه‌، سه‌رنشینه‌کان ده‌بوایه‌ خۆیان بیانزانیایه‌ له‌کوێ داده‌به‌زن! به‌ڵام له‌فارگۆنی ده‌وڵه‌مه‌نده‌کاندا ئه‌و خزمه‌تگوزارییه‌‌ هه‌بوو

دوای گه‌یشتن سه‌رمان ته‌قی به‌سه‌ری شارێک له‌ترازێکی بیناسازی زۆر جیاوازتر، وێستگه‌که‌ زه‌به‌لاح بوو، به‌پێ به‌ره‌و قونسولیه‌ت چووین. تا وه‌رگرتنه‌وه‌ی وه‌ڵام که‌ نزیکی پێنج ده‌مژێری گه‌ره‌ک بوو، ده‌بوایه‌ خۆمان خه‌ریک بکردایه‌؛ له‌گۆره‌پانێکی فره‌ گه‌وره‌دا په‌یکه‌ری ناپلیۆ له‌کاتی سمکۆلانکردنی ئه‌سپه‌که‌یدا، هه‌بوو. له‌وسه‌ری و به‌رامبه‌ری که‌نیسه‌یه‌کی گه‌وره‌ی گه‌لێ جوانی پڕ نه‌خش و نیگار و په‌یکه‌ر، که‌ به‌یه‌کێ له‌سه‌رسووڕهێنه‌ره‌کان ده‌ژمێررێت، ناوی دۆمۆ دیمیلانۆ یه‌، هه‌بوو

به‌ته‌نیشت که‌نیسه‌که‌وه‌ ژماره‌یه‌کی زۆر بازار و مارکێته‌ گرنگ و به‌نێوبانگه‌کان هه‌بوون؛ یه‌کێ له‌وانه‌ به‌ناو له‌ریناشینتێ؛یه‌، له‌ ئاپارتمانێکی ده‌ نهۆمیدایه‌، گه‌ر یه‌کێک بیه‌وێ بۆ نموونه‌ پێنووسێکی مارکه‌یه‌کی جیهانی فه‌یک- ته‌قلید نه‌بێت بکڕێت یان له‌شوێنێکی دی بیکرێت، گریمان به‌ یه‌ک ئێرۆ بێت، ئه‌وا لێره‌ به‌ شه‌ش‌ ئێرۆ ده‌یکڕێت، نرخی کاڵاکان ئه‌بله‌قت ده‌که‌ن! سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ به‌رنه‌ده‌که‌وت! زووربه‌ی کڕیاره‌کان شیک و پۆشته‌ و به‌رداخ بوون. هه‌ر بۆ فیز نیو سێت که‌وچکی چامان کڕی دوای له‌سه‌دا په‌نجا ته‌نزیلات به‌ 15 ئێرۆ! شاری میلانۆ له‌سه‌ر ئاستی ئه‌ورووپا به‌شاری فاشیۆن و یانه‌ی تۆپی پێ به‌نێوبانگه‌.
-----------------
بۆ یه‌که‌مجار له‌ماڵپه‌ڕی کوردستان پۆستدا بڵاوکرایه‌وه

کچانی به‌رپرس چۆن ده‌ژین؟
2009.1.2

ئه‌و ڕاپۆرته‌ی به‌ناونیشانی ( كوڕی‌ مه‌سئوله‌كان چۆن ده‌ژین؟ سودوه‌رگرتن له‌ده‌سه‌ڵاتی باوك، پاره‌ و دوا مۆدێل، كێشه‌ و گرفته‌كانیان  )‌، که‌ له‌ ماڵپه‌ری ده‌نگوباسدا دابه‌زێنراوه‌، چاوپێکه‌وتنێک و به‌دواداچوونێکه‌ له‌گه‌ڵ چه‌ند کوڕی به‌رپرسی ئه‌م وئه‌و ده‌سه‌ڵاتداری کوردی هه‌رێمی کوردستان. ئه‌و ڕاپۆرته‌ له‌ژێر هه‌رفشارێکدا  به‌رهه‌مهێنرا بێت، جێی سه‌رنجه‌ و قابیلی ئافه‌رین  و ده‌ستوچاوخۆش بوونه‌، هه‌وڵێکی جوانه‌، ئاشکراکردنی نهێنییه‌کی وا که‌‌ زۆرن ئه‌وانه‌ی‌ عه‌وداڵین...

به‌ڵام، ئه‌وه‌ی سه‌یره‌ و ناڕۆشنه‌ کاکی ئاماده‌کار‌، بۆ لایه‌کی به‌لای ‌کچانی به‌رپرسان نه‌کردۆته‌وه‌؟ لایه‌نی که‌م بۆ خوێی چێشت، دانه‌یه‌کیانیش
ی به‌سه‌ربکردایه‌ته‌وه‌، هه‌ر باش بوو، ڕاپۆرته‌که‌ وا له‌نگ نه‌ده‌بوو!‌! قابیله‌ ئه‌وان کچیان نه‌بێت! یان هزری پیاوساڵاری وای کردووه‌ توخنی ئه‌و خاڵه‌ هه‌ستیاره‌ نه‌که‌وێت

به‌جۆرێکی دی دیاره‌ به‌رپرسه‌کان به‌ تۆپزی ، وه‌ک زۆر کاری تر ناهێڵن توخنی په‌رێزی کچه‌کانیان بکه‌ون! پێده‌چێت ئه‌وانیش هه‌ر وه‌ک کچانی تری وڵات ژێرچه‌پۆکه‌بن، له‌کون و چواردیواری ماڵ، زیندانی کرا بێتن و قابیل و شایه‌نی ئه‌وه‌ نه‌بن، ته‌نانه‌ت له‌ژێرچاودێرییشدا بێت، فڵاشیان به‌رکه‌وێت و ده‌رکه‌ون! هیچ نه‌بێت به‌که‌لوکوێریش بێت گوزارشت له‌خۆیان بکه‌ن

ئه‌وه‌ چ نه‌عله‌ت و  گۆڕستانێکه‌، ئه‌و وڵات و ئه‌و سه‌رزه‌مین و ئه‌و کوردستانه،‌ بۆ مێینه‌ به‌رپرس و نابه‌رپرسه‌کان!!
-----------------
 یه‌که‌مجار له‌کوردستان پۆستدا بڵاوکرایه‌وه

ليست هناك تعليقات:

إرسال تعليق