چیرۆکی مناڵ


عەباس شوانAbas Shiwan

داو


كه‌ره‌تێكیان چۆله‌كه‌یه‌كی بچووك به‌كێڵگه‌یه‌كدا پیاسه‌ ده‌كا، چاوی به‌داوێك ده‌كه‌وێ، لێی نزیك ده‌كه‌وێته‌وه‌:

- ئه‌وه‌ بۆ وا لێره‌دا كه‌وتووی؟

- ئه‌مه‌وێ له‌خه‌ڵكی به‌دوور بم و خۆم لاده‌م لێیان.

- ئه‌ی بۆ وا له‌ڕولاوازی؟

- ئه‌وه‌ هی خواپه‌رستی و شه‌ونوێژییه‌.

- ئه‌ی باشه‌ ئه‌م ده‌نكه‌ گه‌نمانه‌ چین له‌لات؟

- ئه‌وه‌ لێم ماوه‌ته‌وه‌، دامناوه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی بێده‌ره‌تان و برسین.

- شوكر ماڵم هه‌یه‌، به‌س برسیمه‌، ده‌توانم یه‌ك دوو ده‌نك گه‌نم بخۆم ؟

- ئه‌ی بۆ نا؟ ده‌فه‌رموو..فه‌رموو...

له‌م كاته‌دا یه‌كێ له‌ چۆله‌كه‌ دنیادیده‌كانی هاواری لێده‌كات:

- وریابه‌! نه‌كه‌ی! ئه‌م داوه‌ به‌دفه‌ساڵه‌ بوو، باوكتی بۆ ڕاوچییه‌كه‌ كرده‌ نێچیر.

چۆله‌كه‌ بچكۆله‌كه‌ به‌خێرایی كشایه‌ دواوه‌...دوای ئه‌وه‌ی سوپاسی هاوڕێكه‌ی كرد، به‌داوه‌كه‌ی، وت:

- خه‌یاڵت خاوه‌، بۆ وا ده‌زانی له‌هه‌موو هه‌ورێك باران ده‌بارێ!

-----

له‌ فۆلكڵۆره‌وه‌، به‌ده‌ستكارییه‌وە‌.


ره‌چه‌شكێن


(... بڕۆ به‌ڕێگای خۆتا، گوێ مه‌ده‌ره‌ خه‌ڵكی، چ ده‌ڵێن با بڵێن...) دانتی، ماركس

له‌ مێرخوزارێكی سه‌وزدا، جووتێ كۆتری نێر و مێ، به‌سه‌ر لقی دره‌ختێكه‌وه‌ هێلانه‌یه‌كی نه‌رم و نۆڵ، خنجیلانه‌یان پێكه‌وه‌ نابوو، به‌ئاسووده‌ ده‌ژیان. له‌و ناوه‌دا كانی و ئاوێكی لێبوو، ئاوی كانی وه‌ك چاوی قرژاڵ ساف و ڕوون بوو. كۆتره‌كان بۆ ئاو خواردنه‌وه‌ و شكاندنی تینوێتی ده‌چوونه‌ سه‌ر كانییه‌كه‌. له‌هاتووچووی ڕۆژانه‌دا بۆقێكی جوانی سه‌ر سه‌وز بوو بووه‌ هاوڕێیان.

بۆق له‌ قره‌قر بێبه‌شی نه‌ده‌كردن؛

كواك...كواك...كواك...

كواك...كواك...كواك...

كۆتره‌كان پێخۆشحاڵی خۆیان ده‌رده‌بڕی، به‌باڵ چه‌پڵه‌یان بۆ لێده‌دا، باس و خواستی هه‌مه‌جۆریان بۆ ده‌گێڕایه‌وه‌؛

كه‌ چۆن چۆنی، به‌چ شێوه‌یه‌ك له‌ چنگ ڕاوكه‌ر، مناڵی چه‌توون ده‌رباز بوون، یان واشه‌ی دڕنده‌ و به‌ڵا، چ ده‌ردێكی ناخۆشی پێداون!

بۆق ئه‌و به‌سه‌رهاتانه‌ی به‌لاوه‌ خۆش بوو، هه‌موو ڕۆژێ داوای زیاتر و زیاتری لێده‌كردن.

جاربه‌جارێكیش قسه‌یه‌كی قووتی ده‌رده‌په‌ڕاند، به‌سه‌رهاتی خۆی له‌گه‌ڵ مار، حاجیله‌قله‌ق بۆ كۆتران ده‌گێڕایه‌وه‌؛

كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان چۆن په‌لاماریان داوه‌، ویستویانه‌ بیخۆن، ئه‌میش چۆن قه‌ڵه‌مبازی داوه‌ و خۆی لێ ڕزگاركردوون.

بۆق و جووته‌ كۆتر هێنده‌ هۆگری یه‌كتر ببوون، تاوێ بێ یه‌كتر هه‌ڵیان نه‌ده‌كرد، زۆربه‌ی كات پێكه‌وه‌ بوون.

وه‌رزی هاوین بوو، هاوینیش به‌رڕه‌ چله‌ ملی ده‌نا، ئاوی كانی سه‌ری له‌كزی و كه‌مبوونه‌وه‌ نابوو. كۆتره‌كان كه‌مبوونه‌وه‌ی ئاو دڵته‌نگ و بێزاری نه‌كردبوون، ئه‌وه‌ی زیاتر ترسی خستبووه‌ هه‌ناویانه‌وه‌ و ئۆقره‌ی له‌به‌ر بڕیبوون؛ سه‌رهه‌ڵدانی ڕاوكه‌رێ بوو له‌ناوچه‌كه‌دا.

كۆتره‌كان به‌جووت كه‌وتنه‌ ڕاوێژ و ته‌گبیركردن:ناچارین بۆ شوێنێكی دی باربكه‌ین.

كۆتره‌نێر، وه‌ك چاوه‌ڕوانی ئه‌و قسه‌یه‌ بوو بێ، خێرا گووتی: یه‌ڵڵا بابڕۆین، شوێنێكی چاك پێده‌زانم.

به‌ر له‌ هه‌موو شتێ، با ماڵئاوایی له‌ بۆقی هاوڕێمان بكه‌ین.

كاتێ كۆتران لایاندایه‌ سه‌ر كانی، بۆق پرسی:خێره‌! هیچ بووه‌؟ به‌په‌شۆكاوی ده‌تانبینم!؟

نیازمان وایه‌، لێره‌ بار بكه‌ین.

بۆچی؟!

ڕاوكه‌رێ به‌م ناوه‌ فێر بووه‌.

مێیه‌كه‌ بۆی ته‌واو كرد: كانییه‌كه‌یش تا بێ، ئاوی كز ده‌بێ.

بۆق كردیه‌ی گاڵته‌: گوتم ئه‌بێ چ شتێكی ناخۆش ڕووی دابێ؟! هیچ نییه‌، ڕاوكه‌ر فیرنه‌گوله‌ی وه‌ك ئێوه‌ چۆن ڕاو ده‌كات.

كۆتره‌نێره‌ چوو به‌گژ ده‌میدا: چۆن گوێی نه‌ده‌ینێ، كه‌ گووتت ڕاوكه‌ر ده‌بڕێته‌وه‌؟!

كۆتران له‌سه‌ر قسه‌ی خۆیان سووربون، په‌شیمان كردنه‌وه‌یان مه‌حاڵ بوو، مه‌سه‌له‌ی ژیان و مردن بوو، بۆیه‌ بۆق هیچی بۆ نه‌مایه‌وه‌، به‌دڵته‌نگییه‌وه‌: جا دڵتان دێت به‌تافی ته‌نیا به‌جێم بهێڵن؟

- ئه‌ی چی بكه‌ین، خۆ تۆ باڵت نییه‌، تا له‌گه‌ڵماندا بێیت!

بۆق ده‌ستی به‌پاڕانه‌وه‌ كرد: به‌ته‌نیا چی بكه‌م؟ شێت ده‌بم، چاره‌یه‌ك، ئه‌ی هاوار چاره‌یه‌كم بكه‌ن.

هاوار و پاڕانه‌وه‌ی بۆق كاریكرده‌ سه‌ر كۆتران، دڵیان پێ سووتا. به‌3 قۆڵی بۆ دۆزینه‌وه‌ی ڕێگاچاره‌یه‌ك كه‌وتنه‌ بیركردنه‌وه‌... بۆق له‌ پێش ئه‌وان هاواری لێهه‌ڵسا: دۆزیمه‌وه‌، دۆزیمه‌وه‌؛ ئه‌زانن چی ده‌كه‌ین؟ دارێكی باریك یان چیلكه‌ بان قامیشێك په‌یدا بكه‌ین. ئێوه‌ به‌ده‌نووك ئه‌م سه‌روئه‌وسه‌ری بگرن، منیش له‌ناوه‌ڕاستا خۆمی پیادا هه‌ڵده‌واسم.

ته‌گبیرێكی چاك و گونجاو بوو. ئیتر كه‌وتنه‌خۆ؛ به‌خێرایی ئه‌وه‌ی بۆق پێشنیاری كرد، جێبه‌جی كرا. له‌شوێنێكی به‌رزه‌وه‌، كۆتره‌كان له‌شه‌قه‌ی باڵیاندا. فڕین فڕین، زۆر فڕین، تا گه‌یشتنه‌ سه‌ر شارێك.

له‌كووچه‌ و كۆڵانی شار، خه‌ڵك دیمه‌نی جووتێ كۆتر كه‌ له‌نێوانیاندا بۆقێ به‌ده‌م خۆی به‌چیلكه‌یه‌كه‌وه‌ هه‌ڵواسیوه‌، به‌ئاسماندا ده‌فڕن؛

پیاوێ گووتی: سوبحانه‌لله‌ ئاخر زه‌مانه‌!

- برا، موعجیزه‌یه‌ خوا پیشانمان ده‌دات!

گه‌نجێك به‌ته‌وسه‌وه‌: یاری ئۆكرۆپاتیكه‌!

- بڕوا ناكه‌م ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ هی بۆق بێت و ئه‌وه‌نده‌ ژیر بێت!

- چۆنی ده‌زانی؟

- له‌به‌ر ئه‌وه‌، هه‌ر ده‌می هه‌یه‌ و هیچی تر!

بۆق پڕ به‌دڵ حه‌زی ده‌كرد وه‌ڵامی ئه‌و قسه‌ توانجاوییانه‌ بداته‌وه‌، نه‌یده‌وێرا، به‌خۆی گووت:

( هه‌ر ده‌م بكه‌یته‌وه‌، به‌ر ده‌بیته‌ خواره‌وه‌. هه‌پروون به‌هه‌پروون ده‌بی، ئه‌م دنیا خۆشه‌ت له‌كیس ده‌چێت. ڕێگایه‌كی ڕاستت گرتووه‌، به‌ری مه‌ده‌. گوێی مه‌ده‌رێ، ده‌با ئه‌وان قسه‌ی خۆیان بكه‌ن...)

ئاگر


كچێكی زۆر جوان، له‌و ڕۆژه‌وه‌ی فامی كردبۆوه‌، وشه‌یه‌ك چییه‌ له‌گه‌ڵ نزیكترین كه‌سیدا له‌زار نه‌هاتبووه‌ ده‌رێ.خه‌ڵكی ئاوایی هیچیان لێنه‌بیستبوو. قسه‌ نه‌كردنی كچه‌ ببووه‌ خولیا و مه‌راقێكی گه‌وره‌ بۆ باوكی. نه‌یده‌زانی چی بكا و چی نه‌كات.

ڕۆژێ باوكی كچه‌، ڕێگا چاره‌یه‌كی به‌خه‌یاڵدا هات،بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ جاڕیدا:

- هه‌ر كه‌سێ كچه‌كه‌م بخاته‌ قسه‌، ئه‌وا به‌كراسی به‌ری خۆیه‌وه‌، پێشكه‌شی بێت!

هه‌واڵه‌ سه‌یره‌كه‌، ده‌ماوده‌م بڵاوبۆوه‌. گه‌یشته‌ هه‌موو گونده‌كانی تری ناوچه‌كه‌؛ كچێكی شۆخ و شه‌نگ، قسان ناكات، هه‌ر كه‌سێ بیخاته‌ قسه‌، ئه‌وا به‌كراسی به‌ری خۆیه‌وه‌ ده‌بێته‌ ژنی!

خه‌ڵكه‌كه‌ به‌هه‌ژار و ده‌وڵه‌مه‌ند، گه‌نج و پیریانه‌وه‌ بۆ بردنه‌وه‌ی گره‌وه‌كه‌، له‌هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ به‌سه‌ر ئاواییه‌كه‌ و باوكی كچه‌كه‌دا به‌لێشاو دابارین. پیاوی وایان بوو، ڕانه‌مه‌ڕێكی گه‌وره‌ و گرانی دابووه‌ پێش خۆی.پیاوی وایشیان تیا هه‌بوو، هیچی پێنه‌بوو به‌ڵام هه‌ڵسوكه‌وتی ئۆكرۆپاتیكی وای ده‌نواند، مرۆڤی سه‌رسام ده‌كرد. هی وایشیان تیا بوو، نوكته‌ و قسه‌ی خۆشی وای ده‌گێڕایه‌وه‌، به‌ردی به‌ردئاسای ده‌هێنایه‌ پێكه‌نین.

به‌نۆره‌ و یه‌ك به‌دوای یه‌ك، به‌شداریكه‌رانی گره‌وه‌كه‌، له‌به‌ر چاوی كچه‌كه‌ هه‌ر هونه‌رێكیان هه‌بوایه‌ ده‌یاننواند. كه‌چی كچه‌كه‌ زه‌ق زەق سه‌یری ده‌كردن، خوانه‌كا ورته‌یه‌كی لێوه‌ بێت!

له‌ ئێواره‌ی ئه‌و ڕۆژه‌دا، كه‌ سه‌ره‌ هاته‌ سه‌ر كورێكی گه‌نج. گه‌نجه‌كه‌ زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كی له‌به‌رده‌م كچه‌كه‌دا كرد. له‌و توره‌كه‌یه‌ی كردبووی به‌شانیدا، پارچه‌ قوماشێكی گرانبه‌های ده‌رهێنا. گڕی ئاگری تێبه‌ردا! بووه‌ هۆی ڕووناك كردنه‌وه‌ی مه‌یدانه‌كه‌. هێشتا ئاگری ئه‌و پارچه‌یه‌ دانه‌مركابۆوه‌، پارچه‌یه‌كی تری گڕتێبه‌ردا، بڵێسه‌ی ئاگره‌كه‌ زیاتر بوو. ئینجا پارچه‌یه‌كی تر و پارچه‌یه‌كی دی،...

مقۆمقۆ كه‌وته‌ ناو خه‌ڵكه‌كه‌وه‌، سه‌یریان پێده‌هات: ئه‌ی له‌و كابرا شێته‌، ئه‌وه‌ چی ده‌كات!؟

كوره‌ گه‌نجه‌كه‌، گوێی به‌و قسانه‌ نه‌دا، درێژه‌ی به‌كاری خۆ یدا . ئه‌مجاره‌یان پارچه‌یه‌ قوماشی نایابتر و ئاڵ و واڵاتری ده‌رهێنا، خه‌ریك بوو وه‌ك پارچه‌كانی دی، بیكا به‌خۆراكی ئاگره‌كه‌، له‌و كاته‌دا هاوارێ به‌رز بۆوه‌: كوره‌ نه‌كه‌ی، نه‌كه‌ی شه‌قم برد! حه‌یف نییه‌ ئه‌و قوماشه‌ جوانه‌ ده‌سووتێنی!

به‌ڵێ، ئه‌و ده‌نگه‌ هاواری كچه‌كه‌ بوو، له‌تاوا هاته‌ قسه‌. له‌وه‌ زیاتر نه‌یتوانی خۆ ڕابگرێ، كاتێ ده‌یبینی ئه‌و گه‌نجه‌ زۆرداره‌ به‌ئاگر، جوانی ئه‌و قوماشه‌ ده‌سووتێنێ و ده‌فه‌وتێنێ، كه‌ ده‌ست ره‌نجی مرۆڤه‌.

-----

وه‌رگێڕان.

چی باشه‌؟

له‌نزیك كه‌ناری ده‌ریایه‌كی قووڵ و بێ بندا،ملیۆنه‌ها سووره‌ماسی ده‌ژیان. له‌نێوانیاندا ته‌نها ماسییه‌ك هه‌بوو كه‌ ناوی كازیوه‌ بوو، ره‌نگی له‌ره‌نگی وان نه‌ده‌چوو، ره‌ش بوو. ڕۆژێ سووره‌ماسییان، ده‌سته‌ده‌سته‌ سه‌رقاڵی كایه‌كردن بوون.له‌پڕ ماسییه‌ك به‌وێنه‌ی حووتیان لێ په‌یدا بوو، په‌لاماریدان، له‌چاوتروكاندنێكدا هه‌موویانی لووشدا، ته‌نها كازیوه‌ی پێوه‌ نه‌بوو. زینده‌قی چوو، تا توانی ڕایكرد و دووركه‌وته‌وه‌. به‌دڵی پڕ خه‌م له‌نێو ده‌ریا گێژووێژ و غه‌وارە‌، به‌دوور له‌ده‌رودراوسێ و هاوڕێیانی خۆی بینییه‌وه‌. نه‌یده‌زانی له‌كوێدایه‌، بۆ كوێ ده‌چێ، ڕوو بكاته‌ چ لایه‌ك! دوای 5 ڕۆژ ڕۆیشتنی بێوچان، له‌نێو ده‌ریای بێكۆتایی و پڕ مه‌ترسی، وه‌ختێكی زانی له‌نێوان تیمساحی هه‌مه‌ره‌نگ، شێری ده‌ریا، ماسی فسفۆری و پرشنگدار و جۆره‌ها گیانله‌به‌ری ده‌ریایی تردا خۆی وه‌بینییه‌وه‌. سووره‌ماسییانی هاوره‌گه‌ز و هاوشێوه‌ی خۆشی چاوكرد. له‌خۆشیدا هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ نه‌بوو باڵی لێنه‌ڕوێ و نه‌فڕێ.. ئه‌وانیش وه‌ك یه‌كێ له‌خۆیان زۆر به‌نه‌زاكه‌ته‌وه‌ پێشوازی گه‌رمیان لێكرد و به‌ده‌وریدا هاتن، به‌پێدانی خواردن و خواردنه‌وه‌ دڵیان دایه‌وه‌و خزمه‌تیان كرد. كازیوه‌، وتی:

- بۆ نه‌چینه‌ شاری یاری و باخچه‌ی گوڵ و گیا؟

سووره‌ماسییه‌كان وه‌ڵامیان دایه‌وه‌:

- به‌داخه‌وه‌ ناتوانیین، ترسی ماسییه‌ زه‌به‌لاحه‌كانمان هه‌یه‌، ده‌مانخۆن.

كازیوه‌ كه‌مێ ڕاماو خه‌یاڵ بردییه‌وه‌؛ ئه‌و ڕۆژه‌ی هاته‌وه‌ به‌رچاو كه‌ زۆر دڕندانه‌ هاوره‌گه‌زه‌كانی په‌لاماردران، له‌چاوتروكاندنێكدا پاكوودران..!

كازیوه‌، وتی:

- ئه‌ی باشه‌ چی بكه‌ین لێره‌؟ ناكرێ هه‌روا بمێنینه‌وه‌، با هه‌رچی زووه‌ خۆمان ده‌رباز بكه‌ین.

- ئێمه‌یش حه‌ز ده‌كه‌ین، به‌ڵام چۆن چۆنی؟! شتێ، ئامرازێ ده‌رنابه‌ین به‌هانامانه‌وه‌ بێت و ده‌ربازمان بكات، هه‌ر بجووڵێین ماسییه‌ زه‌به‌لاحه‌كانمان لێپه‌یدا ده‌بێ!

له‌درێژه‌ و بێنه‌وبه‌ره‌ و ڕاوێژكردندا، كازیوه‌ بیرێكی به‌مێشكدا هات، وتی:

- ئه‌زانن چی ده‌كه‌ین؟ با خۆمان له‌چه‌ند ڕیزی ڕێكوپێك و تۆكمه‌دا ڕێكبخه‌ین، پێكه‌وه‌ له‌كاتی دیاریكراودا، به‌وێنه‌ی مشتێكی نوقاو بجووڵێین. ئه‌گه‌ر وابكه‌ین ماسییه‌ زه‌به‌لاحه‌كان نه‌ك په‌لامارمان ناده‌ن، به‌ڵكوو لێشمان ده‌سڵه‌منه‌وه‌، واده‌زانن جه‌سته‌یه‌كین.

سووره‌ماسییان ته‌گبیره‌كه‌ی كازیوه‌یان به‌زۆربه‌ی ده‌نگ په‌سه‌ند كرد. بۆ به‌یانی ڕۆژی داهاتوو، زۆر به‌رێكوپێكی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ری رێكه‌وتبوون جێبه‌جێیان كرد.مشتی نووقاو به‌نێو ده‌ریای بێبن و گه‌وره‌دا كه‌وته‌ جووڵه‌.. ماسییه‌ زه‌به‌لاحه‌كانیش زه‌قه‌ی چاویان ده‌هات، كه‌مێكیش ده‌ترسان.
-----
ئاماده‌كراوه‌.

هێز نواندن

لانه‌ی شێر له‌ نزیك یان با بڵێین دراوسێی ماڵه‌ مێرووله‌یه‌ك بوو. شێر هه‌ركات پێبكه‌نییایه‌، هه‌ركات بینه‌ڕاندایه‌ مێرووله‌ی قوڕبه‌سه‌ری هه‌ڵده‌دا به‌ئاسماندا، فڕێی ئه‌دا بۆ شوێنێكی دوور... ڕۆژێك و دوو ڕۆژ نه‌بوو. مێرووله‌ كه‌وته‌ بیركردنه‌وه‌ له‌حالی خۆی، له‌ئه‌نجامدا بیرۆكه‌یه‌كی بۆ هات؛ بڕیاری دا هه‌رچی دۆست و هاوڕێی دوورونزیكی هه‌یه‌ بۆ ئاهه‌نگی ساڵڕۆژی له‌دایكبوونی بانگ بكات.


شێر سه‌یری كرد، له‌دووره‌وه‌ له‌چه‌ند لاوه‌ هێڵی ره‌ش ره‌ش و درێژ به‌ره‌و ئێره‌، لای ئه‌م دێن.. هه‌ستی به‌مه‌ترسی كرد، تا قاچی تیابوو، ڕایكرد..به‌ڵام نه‌یزانی ئه‌و هێڵه‌ ڕه‌شانه‌ مێرووله‌ نه‌بێ هیچی تر نه‌بوون.
--------
نووسینی: فاروق یوسف، نووسه‌رێكی عه‌ره‌بی ئێراقییه‌. وه‌رگێران به‌ده‌سكارییه‌وه‌.

خه‌ڵات

پاشا، ته‌مه‌نكورت بێت، تووشی ده‌ردێكی كوشنده‌ بوو، سێبه‌ری مه‌رگ و نه‌مان به‌سه‌رسه‌رییه‌وه‌ ته‌راتێنی ده‌كرد، ها ئێستا ها تۆزێكی تر قلاعِه‌قرعِی پێده‌خات و ده‌یتاسێنێت، له‌نازونیعمه‌تی پاشایه‌تی ده‌بێت.

ئاخر هێشتا زووه‌ و نابێت هه‌ر وا به‌ئاسانی ده‌ستبه‌رداری ژیان بێت، چۆن ده‌بێت ئه‌م كۆشك و ته‌لاره‌ به‌جێبهێڵێت؟ ئه‌و هه‌موو زاناو حه‌كیم و شاره‌زایانه‌ چ كاره‌ن و بۆ چییه‌؟ گه‌ر له‌ میحنه‌تێكی وادا به‌فریای نه‌كه‌ون، خۆ سێبه‌ری بن ئه‌شكه‌وت نییه‌!

بانگه‌وازێكی بۆ كۆبوونه‌وه‌ ده‌ركرد؛ له‌كات و شوێنی دیاریكراودا زانا و دانایان ئاماده‌ بوون. پاشا دوای ئه‌وه‌ی ورد له‌باره‌ی نه‌خۆشییه‌كه‌یه‌وه‌ قسه‌ی بۆ كردن، وتی:

- ئه‌وه‌ی بتوانێ ڕزگارم بكات، برایانه‌ نیوه‌ی قه‌ڵه‌مره‌وه‌كه‌می له‌گه‌ڵدا به‌شده‌كه‌م.

- پاداشتێكی چه‌ند گه‌وره‌یه‌!؟ جا كێ ئازایه‌ بۆ خۆی بپچڕێ؟

- تۆ بڵێی پادشا په‌یمانه‌كه‌ی به‌ڕاستودروستی به‌جێبهێنێت؟!

زانایانی ئاماده‌بوو دوو دوو، سێ سێ له‌م سوچ و ئه‌و سوچی هۆڵ سه‌ریان كرد به‌یه‌كدا، چپه‌چپ، مێشك گوشین و بێنه‌وبه‌ره‌یه‌كی زۆر و درێژماوه‌، نه‌یانتوانی مێشكی پڕ له‌زانستیان بخه‌نه‌گه‌ر و به‌فریای پاشا بكه‌ون! هیچ وه‌ڵامێكی دڵخۆشكه‌ریان بۆ گه‌وره‌یان پێنه‌بوو، یه‌كێكیان نه‌بێ، وتی:

- من ئه‌توانم چاری گه‌وره‌مان بكه‌م.

- ئه‌ی به‌قوربانی ده‌مت بم، ئاده‌ی بزانم و بتبینم.

- ئێمه‌ گه‌ر كه‌سێكی به‌ختیار بدۆزینه‌وه‌، ڕازی بكه‌ین جله‌كانی پێشكه‌ش به‌پاشامان بكات، به‌له‌به‌ركردنی ئه‌و جلانه‌ پاشامان چاك ده‌بێته‌وه‌ و ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ دۆخی جارانی.

- جا چ له‌وه‌ ئاسانتر هه‌یه‌!؟ ئاده‌ی كوڕینه‌ بكه‌وته‌ گه‌ر….

پاشا قسه‌ی ته‌واوكردونه‌كرد، نوێنه‌ران هه‌ریه‌كه‌ به‌لایه‌كدا دابه‌ش و وه‌ربوون. شاروشارۆچكه‌، دێ وكوێره‌دێ كۆڵان به‌كۆڵان، جاده‌ به‌جاده‌ نه‌ما نه‌یپشكنن بۆ دۆزینه‌وه‌ی ئه‌و كه‌سه‌ی سه‌ری ڕاحه‌ت و به‌ختیار و بێ هیچ گرێ وگۆڵێ ده‌خاته‌ سه‌رسه‌رین.

كه‌سی وا هه‌بوو فره‌ ده‌وڵه‌مه‌ند بوو، له‌داری دنیا هیچی كه‌م نه‌بوو،كه‌چی به‌نه‌خۆشییه‌وه‌ ده‌تلایه‌وه‌! كه‌سی وایش هه‌بوو ڕێك به‌پێچه‌وانه‌وه‌، هێنده‌ ته‌ندروست و له‌شساعِ بوو هه‌ر مه‌پرسه‌، به‌ڵامگه‌لێ هه‌ژار بوو!كه‌سی وا هه‌بوو له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ند و له‌سشاعِ و سه‌لیم بوو، كه‌چی به‌ده‌ست ژنه‌كه‌یه‌وه‌ زه‌لاله‌تی بوو! وه‌ هه‌روه‌ها….

- په‌كوو ئه‌مه‌ چ قه‌ڵه‌مره‌وێكه‌؟!

پیاوانی پاشا ده‌ستبه‌تاڵ، ڕێوی ئاسا به‌ترس وله‌رزه‌وه‌ به‌ره‌و باوان كۆشكی پاشا بوونه‌وه‌.

- مه‌عقوله‌، له‌قه‌ڵه‌مره‌وێكی گه‌وره‌وگراندا كه‌سێكی به‌ختیار و به‌خته‌وه‌ر نه‌بێ؟!

- ئه‌وه‌ له‌پاشا بپرسه‌.

ڕۆژێك كوڕی پاشا پیاسه‌ی ده‌كرد،گوێی له‌كه‌سێك بوو ده‌یووت:

- شوكر، ئه‌مڕۆ كارێكی باشم كرد، زۆر به‌ختیارم هیچم نه‌گه‌ره‌كه‌، خه‌و نه‌بێت.

ئه‌وه‌ی ده‌سته‌ و دائیره‌ی پاشا به‌دوایدا وێڵ بوون، له‌ئاسمان بۆی ده‌گه‌ڕان كه‌چی له‌سه‌ر زه‌وییه‌! شازاده‌ ئاوێكی سارد كرا به‌دڵیدا،هه‌ستی به‌شادمانییه‌كی بێوێنه‌ كرد و باوكی بینی گه‌نج بۆته‌وه‌.

ئه‌مری ده‌ركرد بچن جله‌كان له‌به‌ری كابرا دابكه‌نن و بیبه‌ن بۆ باوكی، له‌بری ئه‌وه‌یش

به‌خشیشێكی چاكی پێبده‌ن. به‌ڵاموه‌ختێ پیاوانی پاشا چوون بۆ هێنانی جله‌كان، سه‌یریان كرد:

- ئه‌زانن چییان بینی؟

- كابرا هێنده‌ هه‌ژار بوو، ته‌نانه‌ت جلی جل ئاسایشی له‌به‌ردا نه‌بوو!

كه‌واته‌، فاتیحا بۆ گیانی پاكی پاشا.
------
حوزه‌یرانی 1994     * بیرۆكه‌ی چیرۆكه‌كه‌ له‌ تۆلستۆیه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌ .

باران

هه‌وره‌كه‌ به‌زه‌رنه‌قووته‌كه‌ی وت:
- چیمه‌ وا خ�ۆتم لێده‌شاریته‌وه‌؟!
- چۆن چیته‌؟ تۆ سه‌رچاو�ه‌ی به‌فرو باران و سه‌رماوسۆڵه‌ی. منیش هێشتا په‌ڕوباڵم ده‌رنه‌كردووه‌ و به‌رگه‌ی سه‌رما ناگرم... خۆ به‌چكه‌ ده‌وڵه‌مه‌ندیش نیم، تا پۆشته‌وپه‌ رداخ و تێروته‌سه‌ل بم.
- ئاخر به‌ب�ێ من تۆو و كێڵگه‌ و دارودره‌خت ناڕوێن.
- نابێت بارانه‌كه‌ت كه�‌مێ دوابخه‌یت؟
- زه‌وییه‌�كێڵدراوه‌كان تۆوكۆاون، چاوه‌ڕوانیمنن... دواكه‌وتنم وشكی و قاتوقڕی له‌دوایه‌... دوای ئه‌وه‌ سكم به‌باران ئاوسه‌ و زه‌وی به‌تامه‌زرۆییه‌وه‌ باوه‌شی بۆ كردوومه‌ته‌وه‌، ده‌بێ تێر ئاویان بكه‌م... تۆ ده‌توانی خۆت بكه‌ی به‌ژێر باڵی پڕ سۆزوگه‌رمی دایكتا.
- چه‌ند قیرچیسمه‌ی؟ به�‌ری ڕۆژم لێده‌گرێ تا سه‌رمام بێت!
- چاوه‌كه‌�م خۆپه‌رست مه‌به‌، كێڵگه‌ چێنراوه‌كان و خه‌ڵكی به‌ته‌مامن.
- جا به‌ئێمه‌ چی، ڕزقما�ن له‌قوڕگی شێر و گورگاندایه‌! با هه‌موو دنیا گه‌نم و خۆراك بێت؟ خۆ به‌ئاسانی و هه‌رزان چنگمان ناكه‌وێت، هه‌ر برسین!
- ئاخر وا نی�یه‌.. باشه‌ گریمان بڕیاری نه‌بارینمدا،ده‌زانی چی ڕووده‌دا؟ گورگان بیانویان بۆ دروست ده‌بێت، تا ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ بیشارنه‌وه‌، به‌دووقات بیفرۆشته‌وه‌، هێنده‌ی بزانم ده‌وڵه‌ت یان ده‌زگایه‌ك نییه‌ تا به‌ته‌نگیانه‌وه‌ بێت، لایه‌نی كه‌م پێداویستی دابین بكات، بۆیه‌ نه‌بارینم كاره‌ساته‌كه‌ گه‌وره‌تر ده‌كات.
- مه‌ترسه‌ ئه‌وه‌ی تۆ پێشبینی ده‌كه‌یت، ڕوونادات.
- بۆ هیچت بی�ستووه‌، یان چ له‌ئارادا هه‌یه‌؟!
- ماوه‌یه‌كه‌ دایك و ب�ابم له‌گه‌ڵ ده‌رودراوسێ و ئه‌هلی گه‌ره‌ك سه‌ریان كردووه‌ به‌یه‌كدا، خه‌ریكی كۆبوونه‌وه‌ و وتووێژن، له‌وه‌ ده‌چێ نیازی كارێكی خێریان هه‌بێت... هه‌ر یه‌كگرتن به‌كگرتنیانه‌...
ژانی بارانبارین زیفی له‌هه‌وركه‌ سه‌ند، زمانی له‌گۆخست، په‌تی ته‌حه‌مولی پچڕا..قیژاندی...كۆرپه‌ی باران چاوی گه‌شی هه‌ڵهێنا و به‌لێزمه‌ به‌ره‌وخوار خۆی دابارانده‌ باوه‌شی پڕمهری كێڵگه‌ و زه‌وی وزاره‌كانه‌وه‌.
------
ئاماده‌كراوه‌

بێ ماریفه‌ت

ده‌گێڕنه‌وه‌ له‌ زه‌مانی كۆندا – گه‌ر شیر پاك بێت، بۆ ئه‌م زه‌مانه‌یش ده‌شێ – پیرێژنێكی سه‌رئاسنینی فره‌ ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌بێت. چه‌ند ده‌وڵه‌مه‌ند بوو دوو هێنده‌یش به‌خیل، ره‌زیل، چروك،... بوو!

سه‌ر له‌به‌یانی ڕۆژێك كوڕ و بووكه‌كه‌ی بۆ كار ده‌چنه‌ ده‌رێ، ئه‌م به‌تاقی ته‌نیا له‌ماڵ ده‌مێنێته‌وه‌. نیوه‌ڕۆ یه‌كێك به‌خزمان كه‌ به‌ره‌و شار ده‌چوو، لاده‌دا تا وچانێك بدات، كه‌مێ ماندوویه‌تی خۆی ده‌ربكات، هه‌م دایه‌گه‌وره‌یش ببینێ، هه‌واڵی ساعِ و سه‌لامه‌تی كه‌سوكار بپرسێ.

كاتی نانخواردن هات، پیرێژن له‌بری ماریفه‌ت نواندن، قاپێ خوێ و چه‌ند نانی بۆ هێنا:

- میوانی ناوه‌خت گله‌یی له‌سه‌ر خۆیه‌تی، نابێ لێم بگری كه‌ نان و خوێت بۆ داده‌نێم، گه‌ر بووكه‌كه‌م لێره‌ بوایه‌ ئه‌وا شتێكی له‌مه‌ باشترمان بۆ ئاماده‌ ده‌كردی.

میوان ده‌یزانی خانه‌خوێكه‌ی چ بابه‌تێكه‌، ڕاستی له‌ مه‌زهه‌بدا نییه‌، بۆیه‌ وتی:

- جا قه‌یدی چییه‌، دایه‌گه‌وره‌ گیان، ماده‌م خوا هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی داوه‌ و هه‌یه‌... پێده‌چێ چه‌وی سپیشمان هه‌بێ؟ ده‌توانم له‌و شتانه‌ خواردنێكی نایاب دروست بكه‌م ده‌ست و په‌نجه‌ی پێوه‌ بخورێ. هه‌ر بۆ تاقیكردنه‌وه‌ ئه‌وه‌ بۆ ناچی له‌ حه‌وشه‌ هه‌ندێ ورده‌ چه‌وم بۆ بهێنی، جوان بیانشۆره‌وه‌، تا لێی بنێم.

پیرێژن عه‌قلی چووه‌ سه‌ر عه‌قلی میوانه‌كه‌، بێهیچ بیركردنه‌وه‌یه‌ك، له‌ حه‌وشه‌كه‌دا هه‌ندێ ورده‌ چه‌وی سپی كۆكرده‌وه‌، هێنای خستییه‌ به‌رده‌ستی و ئاگره‌كه‌یشی بۆ كرده‌وه‌.

- دایه‌ گه‌وره‌، چه‌ند هیلكه‌ و تۆزێ ڕۆنمیشم بۆ بهێنه‌.

میوان داوای هه‌رچییه‌كی بكردایه‌، خانه‌خوێ بێ سێودوو لێكردن بۆی ده‌هێنا. به‌دیاریشیه‌یوه‌ ڕاوه‌ستاوه‌ و له‌ده‌ست و پلی ورد ده‌بوه‌وه‌. حه‌زی ده‌كرد فێر بێت و بزانێ چێشتی چه‌و چۆن لێده‌نرێت.

میوان هێلكه‌كانی شكانده‌ ناو ڕۆنی قرچاوی چه‌وه‌كه‌وه‌ و تێكی هه‌ڵدا. كه‌ خواردنه‌كه‌ پێگه‌یشت، ده‌ستی به‌پاروگلاندن كرد، له‌گه‌ڵ هه‌ر پارویه‌كدا ده‌نك ده‌نك چه‌وه‌كانی له‌ده‌م ده‌رده‌هێنایه‌ ده‌ره‌وه‌، له‌سه‌ر مێزه‌كه‌ دایده‌نا:

- كه‌ به‌له‌زه‌ته‌! تا نه‌یخۆی نازانی چییه‌!!

پیرێژنه‌ بۆ ڕاستی و دروستی قسه‌ و شكاندنی نه‌وسی، پارویه‌كی كرد و نایه‌ ده‌مییه‌وه‌. خواوراستان چه‌وێك به‌ر تاكه‌ ددانه‌كه‌ی ناو ده‌می كه‌وت و شكاندی، هاواری لێهه‌ڵسا:

- مه‌لعوون، ئه‌مه‌ چێشته‌ خۆشوبه‌له‌زه‌ته‌كه‌ بوو؟! هێلكه‌وڕۆنم نه‌دیوه‌ چه‌وی تێبكرێ، یان ویستت عه‌زێتم بده‌ی! جا بۆ خۆم نه‌مده‌زانی له‌جیاتی ڕۆن هێلكه‌ به‌ئاو لێده‌نرێ، بكه‌م؟!

- ئه‌گه‌ر بتزانیایه‌ چۆن هێلكه‌وڕۆن ده‌كرێ،چاوه‌ڕوانی بووكه‌كه‌ت نه‌ده‌كرد بێته‌وه‌، وات به‌سه‌ر نه‌ده‌هات، ددانێكت نه‌ده‌نایه‌ بانی! ده‌بخۆ ده‌ی...!!
------
نووسینی: ران بوسیك وه‌رگێڕانی به‌ده‌سكارییه‌وه‌

به‌چكه‌ چۆله‌كه‌

كه‌ڵه‌شێر، مریشكه‌ كونجی بینی ڕاده‌كات، دوایكه‌وت. به‌رخ و كاریش چاویان له‌وان كرد. مانگا بینی هه‌موو به‌دوای یه‌كدا ڕاده‌كه‌ن، ڕای كرد به‌دوایاندا.ژیشك و كیسه‌ڵ له‌سه‌رخۆ دوایان كه‌وتن. بۆق ڕای نه‌كرد، به‌ڵكوو ده‌ستی به‌بازبازێن كرد و پێشی دانه‌وه‌.

هه‌ر كه‌ مریشك ڕاوه‌ستا، ئه‌وانیش هه‌موو به‌دواییدا ڕاوه‌ستان.. له‌ژێر سێبه‌ری دره‌ختێكدا مۆڵیان خوارد. كانێك به‌چكه‌ چۆله‌كه‌كه‌ له‌دره‌خته‌كه‌ كه‌وته‌ خواره‌وه‌، نه‌كه‌وته‌ سه‌ر زه‌وی. مانگا، وتی:

- باش بوو له‌كاتی خۆیدا گه‌یشتین.
------
وه‌رگێران

پرسیار ؟

بێچووه‌شێر. كه‌ چاوی به‌كورسی پاشایه‌تی كه‌وت بیری بۆ لای په‌یگی هاوڕێ كه‌روێشكه‌كه‌ی چوو:

- كورسی پاشایه‌تی له‌سه‌ر كه‌له‌سه‌ری ئێمه‌ و باوباپیرانمان وه‌ستاوه‌!

بۆیه‌ وتی:

- په‌ح، كه‌ شتێكی ناشیرین و دزێوه‌!!

شێری باوك سه‌ریسووڕما، فه‌رمانی به‌دارتاشاندا، كورسییه‌كی پاشایه‌تی نوێ دروست بكه‌ن... دوای چه‌ند ڕۆژ، دارتاشان ئه‌ركی خۆیان به‌جێهێنا و كورسییه‌كه‌یان هێنا، ئه‌مان كورسی، هێنده‌ ڕازاوه‌ و روخته‌ و تۆكمه‌ بوو، مرۆگی سه‌رسام ده‌كرد. له‌بری كورسییه‌ كۆنه‌كه‌ له‌سه‌ر ته‌ختی پاشایه‌تی دایاننا. به‌ڵام بێچووه‌شێر لچێكی هه‌ڵقورتان، له‌سه‌ر ئاوازی پێشوو، وتی:

- په‌ح، كه‌ شتێكی ناشیرین و دزێوه‌!

شێر سه‌رسامتر بوو، هه‌رچه‌ندی كرد له‌و سڕه‌ تێنه‌گه‌یشت، به‌بێچووه‌كه‌ی وت:

- ناشیرین، ناشیرینی چیته‌؟ كه‌ دانیشتی له‌سه‌ری، جوان ده‌نوێنێ!

بێچووه‌كه‌ هاته‌ گۆ و به‌باوكی وت:

- كرده‌وه‌ی باش سه‌نگی مه‌حه‌كه‌، نه‌ك كورسی.

جا، هاوڕێیان؛ به‌لای ئێوه‌وه‌ ئه‌م ته‌رزه‌ له‌فه‌رمانره‌وایه‌تی چی ده‌گه‌یه‌نێ؟
-----
ئاماده‌كراوه‌.

هاوڕێگا

هه‌بوو نه‌بوو زۆر كه‌س هه‌بوو زۆریش نه‌بوون؛ به‌رخێك له‌نێو په‌چه‌یه‌كی گه‌وره‌دا هه‌بوو. جیاوازییه‌كه‌ی له‌وه‌دا بوو، نه‌یده‌ویست به‌رخی ناو به‌رخان بێت. عه‌جوول و سه‌ربزێو و نه‌سره‌وت بوو. هه‌میشه‌ بیری به‌لای گۆلمزنانه‌وه‌ و خولقاندنی كاروكرده‌وه‌ وڕووداوی سه‌رنجڕاكێش بوو. به‌ڵامهیچ شتێكی وای بۆ پێش نه‌ده‌هات. خه‌ریك بوو دیقی ده‌كرد. چاوه‌ڕوان و ده‌سته‌وه‌ستان نه‌مایه‌وه‌، كه‌ڵكه‌ڵه‌ی سه‌فه‌ر له‌كه‌لله‌ی دا، قیروسیای كرد، له‌شه‌وێكی ئه‌نگوسته‌چاوا، بڕیاری خۆیدا و خه‌یاڵی كرده‌ واقع، له‌په‌چه‌ وه‌ده‌ركه‌وت.

زۆر دوور نه‌كه‌وتبۆوه‌، گوێی له‌ده‌نگی بۆق و سیسرك و جروجانه‌وه‌ری تر بوو. خورپه‌ی ترسێك سه‌رتاپای گیانی داگیر كرد. به‌ڵامدانی به‌خۆیدا گرت و گوێی پێنه‌دا و سارد نه‌بۆوه‌، سه‌رێكه‌ و هێناوییه‌تی.. كه‌ گه‌یشته‌ نزیك ئه‌شكه‌وتێ، وتی:

- وا باشه‌ لێره‌ وچانێك بده‌م.

هه‌ر خۆی به‌ئه‌شكه‌وتدا كرد، ئه‌بڵه‌ق بوو، چی بینی؛ سه‌ده‌ها فانۆسی ئه‌فسووناوی زۆر بچووك كه‌ ره‌نگیان له‌مۆره‌وه‌ بۆ سه‌وز ده‌گۆڕان، هاته‌ به‌رچاو. ڕۆحی چوو، له‌تاوا هاواری لێبه‌رز بۆوه‌:

- كێ..كێ له‌وێیه‌؟ كێی زه‌لام؟

له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌نگه‌دا، فانۆسه‌كان كوژانه‌وه‌ و خامۆش بوون..به‌رخۆله‌ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ی نه‌كرد تا بزانێ چی ڕوویدا و چی ڕوو نادات، هه‌موو شتێكی بیرچوه‌وه‌، تێیته‌قاند و بۆ په‌چه‌كه‌ گه‌ڕایه‌وه‌.

وه‌ختێ به‌سه‌رهاتی خۆی بۆ هاوڕێیانی گێڕایه‌وه‌، وتیان:

- برا گیان، ئه‌وانه‌ی تۆ به‌فانۆسی ئه‌فسووناوییان ده‌زانی، گوڵه‌ئه‌سنێره‌ بوون!

منیش به‌ئێوه‌ ده‌ڵێم؛ كه‌سێ له‌پزیسك بترسێ، ده‌هێنێ هاوڕێگات بێت؟
-----
ئاماده‌كراوه‌.

پاشاڕێوی

پڵنگێ هه‌ڵی كوتایه‌ سه‌ر ڕێوییه‌ك گرتی. له‌وه‌دا بوو بیكاته‌ پاروویه‌ك و بیخوات. ڕێوی، وتی: له‌سه‌رخۆ! بۆ له‌ خوتوخۆڕایی پڕم پیاده‌كه‌ی، به‌بێ ئه‌وه‌ی بزانی من كێم و كێ نیم؟!

پڵنگ، ده‌ستی سارد بۆوه‌، پرسی: جه‌نابت كێی؟!

- هه‌تا به‌رمنه‌ده‌ی پێت ناڵێم.

پڵنگ: ئه‌ترسم ڕابكه‌یت و له‌ده‌ستم ده‌ربچی.

ڕێوییه‌كه‌، به‌خۆ فشكردنه‌وه‌، وتی: جا تۆ چیت تا له‌ده‌ستت ڕابكه‌م.

پڵنگ، قیروسیای لێكرد، ڕێوی به‌ره‌ڵاكرد: پێم ناڵێی تۆ كێی و چ كاره‌ی، وا هێنده‌ ده‌مت گه‌رمه‌؟!

- نێردراوی خوام، هاتووم ببم به‌پاشاتان!

كه‌مێك بێده‌نگ بوو، درێژه‌ی به‌قساندا: هه‌ر كه‌سێ عه‌جوولی و سه‌رپێچی له‌فه‌رمانم بكات، ده‌خرێته‌ دۆزه‌خه‌وه‌!

پڵنگ، گاڵته‌ی به‌و قسانه‌ ده‌هات، ناهه‌قی نه‌بوو، هه‌رچه‌ند له‌ له‌ش ولاری له‌رولاوازی ڕێوی ورد ده‌بۆوه‌، بڕوای نه‌ده‌كرد، گومانی له‌ڕاستی و دروستی قسه‌كانی هه‌بوو.

ڕێوی هه‌ستی كرد، پڵنگ به‌گومانه‌ لێی، به‌زۆڵیه‌تی،وتی: له‌وه‌ ده‌چێ بڕوا نه‌كه‌ی و گومانت هه‌بێ؟ بۆ ڕاستی قسه‌ حه‌ز ده‌كه‌م، بچین پیاسه‌یه‌ك به‌ناو دارستانه‌كه‌دا بكه‌ین.

پڵنگ كه‌مێ بێده‌گ بوو، ئینجا سه‌ری قایل بوونی بۆ له‌قاند، وتی: ئه‌ی ئه‌گه‌ر درۆت كرد؟

- خوێنم حه‌ڵاڵت بێ.

هه‌ردوو به‌جووت چوونه‌ ناو دارستانه‌كه‌وه‌، كه‌وتنه‌ گه‌ڕان، له‌ملا بۆ ئه‌ولا، له‌ولا بۆ ئه‌ولاتر،...گیانله‌به‌ران به‌گه‌وره‌ و بچووكیانه‌وه‌، هه‌ر كه‌ ئه‌و دیمه‌نه‌یان بینی، له‌ترسانا هه‌ڵهاتن. ئه‌ی چۆن هه‌ڵنه‌یه‌ن؛ پڵنگ به‌و هه‌موو زه‌بروزه‌نگه‌یه‌وه‌، بۆته‌ پیاوی ڕێوی فێڵباز و له‌دوایه‌وه‌ ده‌ڕوات و یه‌كیان گرتووه‌، له‌كاتی وادا خۆ ده‌ربازكردن ژیرییه‌.

ڕێوی دیمه‌نی هه‌ڵهاتنی گیانله‌به‌رانی به‌هه‌لزانی، ئێستێكی بۆ كرد، ئاوڕی له‌ پڵنگ دایه‌وه‌، وتی: به‌چاوی خۆت ده‌بینی؛ گیانله‌به‌ران چۆن له‌به‌رم هه‌ڵدێن.

پڵنگ هیچی بۆ نه‌مایه‌وه‌، ئه‌وه‌ نه‌بێ له‌به‌رده‌م ڕێوی به‌چۆكا بێت، سه‌ری نه‌وازش دابنه‌وێنێ:

ده‌خیلت بم، ئه‌وه‌ی من كردم تۆ نه‌یكه‌ی!
-------
سوود له‌ چیرۆكێكی چینی وه‌رگیراوه‌.

ژه‌مێ نانخواردن

كابرایه‌كی ده‌وڵه‌مه‌ند هه‌بوو، هه‌تا بڵێی پیسكه‌ و ره‌زیل و چروك بوو. دڵی كه‌سی به‌خۆیه‌وه‌ نه‌هێشتبوو، ئه‌وه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی له‌گه‌ڵیدا نه‌هاتبایه‌ته‌وه‌، هاوڕێیه‌تی نه‌ده‌كرد.

خۆ گه‌ر باسی سواڵكه‌ران بهاتایه‌ته‌ پێشه‌وه‌، له‌ ڕیزی مرۆڤ داینه‌ده‌نان، ته‌نانه‌ت قسه‌ی وای ده‌رهه‌ق ده‌كردن سه‌گ به‌سه‌گی خۆی بۆنی پێوه‌ نه‌ده‌كرد! ده‌ست و پێوه‌نده‌كانی ڕاسپاردبوو، نه‌هێڵن به‌هیچ جۆرێ سواڵكه‌ر توخنی كۆشك بكه‌وێ.

ڕۆژێ چه‌ند سواڵكه‌رێ له‌ شوێنێ دانیشنبوون، له‌باره‌ی كابرای ده‌وڵه‌مه‌نده‌وه‌ ده‌دوان، یه‌كێكیان وتی: له‌ كێڵگه‌ لووتم به‌لووتیدا ته‌قی.

- منیش دوێنێ له‌سه‌ر حه‌ساره‌كه‌وه‌ كابرام له‌ تارمه‌كه‌دا بینی، دانیشتبوو قاوه‌ر فر ده‌كرد.

له‌م كاته‌دا نه‌بووترین سواڵكه‌ر په‌یدا بوو، گوێی له‌و قسانه‌ بوو، به‌پێكه‌نینه‌وه‌ وتی: ده‌ك ڕۆحتان چێ، گه‌ر بمه‌وێ نه‌ك ده‌توانم بیبینم، به‌ڵكوو نانیشی له‌گه‌ڵدا ده‌خۆم.

سواڵكه‌ران گاڵته‌یان پێهات، وتیان: تۆ و نان له‌گه‌ڵ ئه‌ودا بخۆی ها...ها...ها..!

- ناهێڵن نزیك كۆشكه‌كه‌ ببیته‌وه‌.

- به‌شه‌ق ده‌تپچڕێنن..دانیشه‌ به‌ده‌ردی خۆته‌وه‌.

ئینجا كه‌وتنه‌ ناوناتۆره‌ لێنانی؛ درۆزن، فشه‌كه‌ر،....

سواڵكه‌ره‌ نه‌بووه‌كه‌، وتی: ئه‌وه‌ی پێناوێ، گره‌وی له‌سه‌ر ده‌كه‌م.

سواڵكه‌رانی تر هه‌موو به‌یه‌كده‌نگ، وتیان: زۆر باشه‌.

یه‌كێكیان، وتی: له‌گه‌ڵ ئه‌و كابرایه‌ نانبخۆی، 3 بار گه‌نم،2 گوێره‌كه‌ ده‌به‌یته‌وه‌، خۆ گه‌ر دۆڕاندت، هه‌رچییه‌كمان وت ده‌بێ جێبه‌جێی بكه‌ی.

- زۆر چاكه‌، قایلم.

سواڵكه‌ر پێش ئه‌وه‌ی له‌ ده‌رگای كۆشك نزیك بێته‌وه‌، نۆكه‌رانی كابرای ده‌وڵه‌مه‌ند نه‌یانهێشت و گرتیان. له‌وه‌دا بوو دووری بخه‌نه‌وه‌: ڕاوه‌ستن! ده‌ڕاوه‌ستن! له‌سه‌ره‌خۆ! شتێكی گرنگ هه‌یه‌ ده‌مه‌وێ به‌گه‌وره‌تانی ڕابگه‌یه‌نم.. با پێشتان بڵێم خۆی نه‌بێ كه‌س لێم نابیستێ.

نۆكه‌رێ قسانی گه‌یانده‌ كابرای ده‌وڵه‌مه‌ند، ئه‌وبش فه‌رمانی هاتنه‌ ژووره‌وه‌یدا.. كه‌ سواڵكه‌ر گه‌یشته‌ به‌رده‌م كابرا، لێیپرسی: ها، چییه‌؟ چ باسه‌؟!

سواڵكه‌ر چاوی به‌نۆكه‌راندا گێڕا، وتی: وا چاكه‌ هه‌ردووكمان بین.

كابرا بۆ ئه‌وه‌ی به‌زووترین كات به‌مه‌رام بگات، فه‌رمانی چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی به‌نۆكه‌راندا..كه‌ ده‌وریان چۆڵ بوو، وتی: قوربان، به‌های پارچه‌ زێڕێ به‌قه‌ده‌ر سه‌ره‌ ئه‌سپێ بێت، چه‌نده‌؟

- جا چ سوودێكی هه‌یه‌، بیزانی؟!

- ئیشم پێیه‌تی.

كابرای ده‌وڵه‌مه‌ند، دڵی خۆش بوو، به‌خۆی وت:( وا دیاره‌ زێڕی دۆزیوه‌ته‌وه‌). بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ڵامێكی ڕاست و ڕه‌وان هه‌ڵبكرێنێ، به‌نه‌رمییه‌وه‌، پرسی: ئێ كوڕی باش، بۆچی حه‌ز ده‌كه‌ی شتێكی ئاوا بزانی؟

- ئه‌گه‌ر پێم ناڵێی، ده‌چم له‌ یه‌كێكی تر ده‌پرسم... په‌له‌مه‌ ده‌مه‌وێ بڕۆم، وا خه‌ریكیشه‌ له‌برساندا ده‌مرم.. بڕۆم؟

ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه‌ له‌ خۆشی ئه‌م پارووه‌ چه‌وره‌، كه‌ له‌لای لابه‌لاوه‌ په‌یدا بووه‌، چاوبرسێتی و ره‌زیلی بیر چوه‌وه‌، له‌دڵی خۆیدا وتی:( نا.. نابێ له‌ كیسی بده‌م)كاكه‌ گیان په‌له‌په‌لی چیته‌، قابیله‌ له‌ چۆڵه‌وانیدا بی؟ برسیته‌؟ ئه‌ڵێی چی پێكه‌وه‌ نانبخۆین؟ ئاده‌ی كوڕینه‌، به‌په‌له‌ خوان ئاماده‌ بكه‌ن.

هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی بڵێی یه‌ك ودوو خوان به‌چه‌ندین جۆر خواردن و خواردنه‌وه‌ ڕازێنرایه‌وه‌: فه‌رموو تا ئه‌توانی بخۆ و بخۆره‌وه‌.

سواڵكه‌ر له‌خوای ده‌ویست، چۆن ناخوات و ده‌ست به‌خێری خۆیه‌وه‌ ده‌نێ. وه‌ك كوردی دۆ نه‌دیوكه‌وته‌ خواردن و خواردنه‌وه‌، هه‌ر قاپێكی ته‌واو ده‌كرد، كابرا به‌ده‌ستی خۆی بۆی پڕ ده‌كرده‌وه‌، ده‌یووت:بخۆ.. بخۆ ماڵی خۆته‌، نوێشی گیانت بێ.

سواڵكه‌ر هێنده‌ی خواردبوو، مڕ ببوو. كابرا وتی: نۆره‌ی ئه‌وه‌یه‌ بچی پارچه‌ زێره‌كه‌ بهێنی، تا ته‌ماشای بكه‌ین و به‌خشیشی خۆشت وه‌رگری.

- زێڕ! زێڕی چی!؟ زێڕ شك نابه‌م!

ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه‌ ده‌موچاوی دابه‌یه‌كدا: چی؟چی؟ ئه‌ی به‌ناخێری گیانت بۆچی ده‌تویست به‌هاكه‌ی بزانی؟!

- هه‌روا، حه‌زم كرد بزانم و هیچی تر.

كابرا له‌ تووره‌یدا سوورهه‌ڵگه‌ڕا، قاچی دا به‌زه‌ویدا، قیڕاندی: بۆ ده‌ره‌وه‌ هه‌ی گێلی بێمێشك.

- وامه‌زانه‌، گه‌ر گێل و نه‌فام بوومایه‌ نه‌مده‌توانی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌سه‌ر حسابی جه‌نابتان ڕابوێرم.

قیڕاندییه‌وه‌: ئه‌ڵێم بۆ ده‌ره‌وه‌.

- بۆ داخی دڵت 3 بار گه‌نم و 2 گوێره‌كه‌یشم برده‌وه‌.

سواڵكه‌ر كابرای ده‌وڵه‌مه‌ندی به‌داخ و كه‌سه‌ره‌وه‌ به‌جێهێشت، چووه‌ ده‌ره‌وه‌.
------
وه‌رگێڕان به‌ده‌ستكارییه‌وه‌.

كێ كوێره‌؟

شه‌وێ له‌شه‌وان، له‌یه‌كێ له‌گه‌ره‌كه‌ هه‌ژارنشینه‌كانی قه‌راعِ شار، پیاوێكی كوێر شه‌ربه‌و چرایه‌كی پێبوو، به‌ره‌و ڕووبارێكی نزیك ماڵ ده‌ڕۆیشت، ڕۆیشت ڕۆیشت تا گه‌یشته‌ ئه‌وێ... ئاوی كرده‌ شه‌ربه‌كه‌وه‌ و به‌هه‌مان ڕێگادا گه‌ڕایه‌وه‌.

كورێكی گه‌نج ئاگای له‌كابرای كوێر بوو؛ چیكرد، ئه‌و كرده‌وه‌یه‌ی به‌لاوه‌ سه‌یر بوو، بۆیه‌ ڕایگرت، پێیووت:

- شه‌وو ڕۆژ بۆ تۆ یه‌كه‌، هه‌موو كاتێكت شه‌وه‌، ئیتر چ پێویست به‌چرا هه‌ڵگرتن ده‌كات، تا ڕێگات بۆ ڕووناك بكاته‌وه‌؟!

كابرای كوێر، وتی:

- ئاره‌زووم ئه‌وه‌یه‌ به‌شه‌و ئاوبهێنم، چرایش بۆیه‌ هه‌ڵده‌گرم تا خه‌ڵكی بمبینن و خۆیان لێم نه‌ده‌ن و شه‌ربه‌كه‌ نه‌شكێت.

كابرای كوێر، چه‌ند هه‌نگاو دوور نه‌كه‌وتبۆوه‌، له‌ولاوه‌ پیاوێ ده‌ركه‌وت، زۆر به‌په‌له‌ بوو، خۆی به‌كابرا كوێره‌كه‌دا كێشا، چرا و شه‌ربه‌كه‌ی له‌ده‌ست به‌ردایه‌وه‌ و شكان!

كوره‌ گه‌نجه‌كه‌، به‌ته‌مێكردنه‌وه‌، پێیووت:

- وا باشتره‌و ئه‌و خووه‌ له‌خۆت ببڕی و به‌ڕۆژ ئاو له‌ڕووباره‌كه‌ بهێنی، زۆر چاكتره‌.

كابرای نابینا، به‌گاڵته‌جارییه‌وه‌ پێكه‌نی، وتی:

- هه‌ر ده‌بێ شه‌و ئاو بهێنم، ئه‌و كه‌سه‌ی ڕووناكی چرایه‌ك له‌شه‌ودا نه‌بینێ، هه‌رگیز ڕووناكی خۆر له‌ڕۆژدا نابینێ.
-----
نووسینی: زكریا تامر، نووسه‌رێكی عه‌ره‌بی سوورییه‌.وه‌رگێڕان.

كێ به‌هێزه‌؟

رابۆتیتی، سه‌ركه‌وته‌ سه‌ر دره‌ختێ، لقی دار كلۆر بوو، كه‌وته‌ خواره‌وه‌، قاچی شكا. وتی: دره‌خت قاچی رابۆتیتی بشكێنێ، شت نییه‌ له‌دره‌خت به‌هێزتر بێ!

دره‌خت، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام با ده‌مهه‌ژێنێ.

با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ با به‌هێزتر بێ!

با، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام دیوار به‌رمپێده‌گرێ و ناهێڵێ بڕۆم.

دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ دیوار به‌هێزتر بێ!

دیوار، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام جرج بنكۆڵ و كونم ده‌كا.

جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ،با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ جرج به‌هێزتر بێ!

جرج، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام پشیله‌ ده‌مخوات.

پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ،دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ پشیله‌ به‌هێزتر بێ!

پشیله‌، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام گوریس ده‌مخنكێنێ.

گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ گوریس به‌هێزتر بێ!

گوریس، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵامچه‌قۆ ده‌مقرتێنێ.

چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ چه‌قۆ به‌هێزتر بێ!

چوقۆ، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم،به‌ڵام ئاگر ده‌متوێنێته‌وه‌.

ئاگر چه‌قۆ بتوێنێته‌وه‌، چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ ئاگر به‌هێزتر بێ!

ئاگر، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام ئاو ده‌مكوژێنێته‌وه‌.

ئاو ئاگر وه‌كوژێنێ، ئاگر چه‌قۆ بتوێنێته‌وه‌، چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ ئاو به‌هێزتر بێ!

ئاو، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام پاپۆر سه‌رمده‌كه‌وێ.

پاپۆر سه‌رئاوبكه‌وێ، ئاو ئاگر وه‌كوژێنێ، ئاگر چه‌قۆ بتوێنێته‌وه‌، چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ پاپۆر به‌هێزتر بێ!

پاپۆر، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم،به‌ڵامبه‌ر تاوێر بكه‌وم تێكده‌شكێم.

تاوێر پاپۆر تێكبشكێنێ، پاپۆر سه‌رئاوبكه‌وێ، ئاو ئاگر وه‌كوژێنێ، ئاگر چه‌قۆ بتوێنێته‌وه‌، چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ تاوێر به‌هێزتر بێ!

تاوێر، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام قرژاڵ هه‌ڵمده‌كۆڵێ.

قرژاڵ تاوێر هه‌ڵبكۆڵێ، تاوێر پاپۆر تێكبشكێنێ، پاپۆر سه‌رئاوبكه‌وێ، ئاو ئاگر وه‌كوژێنێ، ئاگر چه‌قۆ بتوێنێته‌وه‌، چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ قرژاڵ به‌هێزتر بێ!

قرژاڵ، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام مرۆڤ ده‌مگرێ و هه‌رچوار په‌لم هه‌ڵده‌كێشێ.

مرۆڤ قرژاڵ بگرێ، قرژاڵ تاوێر هه‌ڵبكۆڵێ، تاوێر پاپۆر تێكبشكێنێ، پاپۆر سه‌رئاوبكه‌وێ، ئاو ئاگر وه‌كوژێنێ، ئاگر چه‌قۆ بتوێنێته‌وه‌، چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ مرۆڤ به‌هێزتر بێ!

مرۆڤ، وتی: به‌ڵێ به‌هێزم، به‌ڵام تفه‌نگ ده‌مكوژێ.

تفه‌نگ مرۆڤ بكوژێ، مرۆڤ قرژاڵ بگرێ، قرژاڵ تاوێر هه‌ڵبكۆڵێ، تاوێر پاپۆر تێكبشكێنێ، پاپۆر سه‌رئاوبكه‌وێ، ئاو ئاگر وه‌كوژێنێ، ئاگر چه‌قۆ بتوێنێته‌وه‌، چه‌قۆ گوریس بقرتێنێ، گوریس پشیله‌ بخنكێنێ،پشیله‌ جرج بخوا، جرج دیوار كون بكا، دیوار با بوه‌ستێنێ، با دره‌خت بهه‌ژێنێ، دره‌خت قاچ بشكێنێ، شت نییه‌ له‌ تفه‌نگ به‌هێزتر بێ!

تفه‌نگ، وتی:ئه‌و كاته‌ به‌هێزم، كه‌ به‌ده‌ست مرۆڤه‌ ره‌شوڕووته‌كانه‌وه‌ بم، ئاواتیان بنیات نانی جیهانێكی ئازاد و یه‌كسان و بێچه‌وسانه‌وه‌ بێ.

- كه‌واته‌، شت نییه‌ له‌و مرۆڤانه‌ به‌هێزتر بێ.
-----
نووسینی: سار كون برنان وه‌رگێڕان به‌ده‌ستكارییه‌وه‌.

فس فس پاڵه‌وان

له‌نێو قه‌فه‌زه‌كه‌دا، تووتی چیرۆكی سه‌یر و سه‌رسووڕهێنه‌ری خۆی بۆ ده‌گێڕاینه‌وه‌؛ جارێك دوو شه‌مه‌نده‌فه‌ری دیووه‌ له‌یه‌كیان داوه‌. جارێكی تر سه‌ردانی فڵان دوورگه‌ی دووردوور و چۆڵی كردوووه‌. یان له‌سه‌رده‌می گوڕوتینی لاوێتیدا چۆته‌ ڕاوی شێران. سه‌رده‌مێكیش كه‌شتیوانێكی جه‌ربه‌زه‌ بووه‌، له‌گه‌ڵ شه‌پۆلانی سه‌رشێتی ده‌ریا به‌شه‌ر هاتووه‌و....

باوكم حه‌یفی لێده‌هات تووتییه‌كی ئاوت به‌جه‌رگ و یاخی دیلی قه‌فه‌س بێت، بۆیه‌ ده‌رگای لێكرده‌وه‌ تا بگه‌ڕێته‌وه‌ دنیای ئازادی خۆی.

چه‌ند هه‌لێكی زێڕیه‌! كه‌چی تووتی فرته‌ی نه‌كرده‌ ده‌ره‌وه‌!؟

باوكم تووتی هێنایه‌ ده‌ره‌وه‌ و خستییه‌ سه‌ر دیواری حه‌وشه‌.. له‌شوێنی خۆی نه‌بزوا.. هانماندا و فیكه‌مان كێشا و چه‌پله‌مان لێدا، ته‌نانه‌ت كشه‌یشمان لێكرد تا بفڕێ و له‌دیلێتی ڕزگاری بێت، بێسوود بوو.. سه‌یرێكی كردین و فڕییه‌وه‌ ناو قه‌فه‌زه‌كه‌ی!!

ئه‌و كات بۆمان ده‌ركه‌وت؛ ئه‌و جه‌نابه‌له‌ژیانیدا هیچ كام له‌و شتانه‌ی به‌سه‌ردا نه‌هاتووه‌ و نه‌كردووه‌، به‌ڵكوو قسه‌ و كرده‌وه‌ی ئه‌م و ئه‌و بوو به‌ئێمه‌ی ده‌فرۆشته‌وه‌!
-----
ئاماده‌كراوه‌.

ئازادی

شازاده‌ ده‌مێ بوو، خه‌وی پیاكه‌وتبوو. شوانان به‌وێدا هاتن، فویان به‌شمشاڵاندا كرد، به‌سۆزترین ئاوازیان ژه‌ند، كچه‌ وه‌خه‌به‌ر نه‌هات!

له‌ نزیك په‌نجه‌ره‌ی ژووری شازاده‌وه‌؛ هۆزانڤانان جوان و ناسكترین هۆنراوه‌ی خۆیان خوێنده‌وه‌. كچه‌ هه‌روه‌ك هیچ ڕوونه‌دا، خه‌به‌ری نه‌بۆوه‌!

جادوگه‌ران، به‌حۆره‌ها ڕێگا جادویان خسته‌كار تا به‌خه‌به‌ری بهێنن، بێسوود و ئاسنی ساردكوتاندن بوو!

به‌ڵام، كاتێ بولبول له‌قه‌فه‌ز فڕی و له‌سه‌ر چڵی داران ده‌ستی به‌ئاواز خوێندن كرده‌وه‌، كچه‌ چاوی هه‌ڵێنا و وه‌خه‌به‌ر هات!

ئه‌و كات هۆی نووستنه‌ قورسه‌ حه‌وت شه‌و وحه‌وت ڕۆژییه‌كه‌ی شازاده‌ی وه‌ده‌ركه‌وت؛ بولبول له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌نێو قه‌فه‌ز نرابوو، مانی له‌گۆرانی و ئاواز خوێندن گرتبوو.
--------
ئاماده‌كراوه‌

ده‌وڵه‌ت

هه‌بوو نه‌بوو زۆر هه‌بوو زۆریش نه‌بوو، له‌ گۆشه‌یه‌كی ئه‌م دنیا گه‌وره‌یه‌دا جوتیارێكی ئازا و چالاك هه‌بوو، له‌ كێڵگه‌كه‌یدا گوێزه‌ری چاندبوو.

كه‌روێشكێ پێی فێر ببوو، هه‌موو ڕۆژێ بۆ خواردن و دزینی گوێزه‌ر خۆی به‌كێڵگه‌دا ده‌كرد.

جووتیار فێڵ و ته‌ڵه‌ نه‌ما، نه‌یگرێته‌به‌ر، بۆ گرتنی كه‌روێشك، بێ سوود بوو. هه‌رچی كون و كه‌له‌به‌ر له‌ په‌رژین هه‌بوو، گرتنی، كه‌روێشك باكی نه‌بوو، ڕۆژانه‌ پێدزكه‌ی بۆ دزین و خواردنی گوێزه‌ر ده‌كرده‌ ناو كێڵگه‌وه‌.

جووتیار كه‌ له‌ هه‌وڵه‌ بێسه‌مه‌ره‌كانی بۆ به‌ربه‌ستكردنی كه‌روێشك بێئومێد بوو، هانا و دادی بۆ لای پاشای وآت برد:

قوربان فریام بكه‌وه‌! كێڵگه‌ گوێزه‌ره‌كه‌م به‌هۆی كه‌روێشكێكی نه‌گریسه‌وه‌ خه‌ریكه‌ كاول ده‌بێت، ڕۆژ نییه‌ دزیم لێنه‌كات.

پاشا هه‌ر كه‌ گوێی له‌و قسانه‌ بوو، به‌رزه‌پێ هه‌ڵسا، نه‌ڕاندی:چۆن شتی وا ده‌بێ؟! چۆن كه‌روێشك جورئه‌ت ده‌كات، له‌ قه‌ڵه‌مره‌ومدا، كه‌ یاسا و داد به‌رقه‌راره‌، دزی له‌ جووتیارێكی هه‌ژار ده‌كات؟ خۆم بۆ گرتنی له‌گه‌ڵتاندا دێم، ئاده‌ی....

پاشا به‌خۆی و گوردانێك سه‌ربازه‌وه‌، به‌رێكه‌وتن، چوون بۆ كێڵگه‌. یه‌كه‌م كار كه‌ ئه‌و به‌ڕێزانه‌ كردیان؛ كه‌وتنه‌ ناو كێڵگه‌كه‌وه‌، شێلایان، باشیان شێلا، وایان لێكرد، واده‌زانرا تازه‌یه‌تازه‌ كێڵراوه‌!

دوای چه‌ند كاتژمێر له‌گه‌ڕان و پشكنینی بێسه‌رئه‌نجام، بۆ ئه‌سپه‌ ماندووه‌كانیان كاوجۆیان داواكرد.ئه‌سپان تێریان خوارد، نوره‌ی سه‌ربازان هات، به‌ته‌ما نه‌بوون گرتنی كه‌روێشك هێنده‌ بخایه‌نێ! كه‌ تا ئه‌و كاته‌ سه‌رگه‌رمی گه‌ڕان به‌دوای كه‌روێشكدا بوون، داوای خواردنیان له‌ جووتیار كرد.

جووتیار بۆ تێركردنی ئه‌و ره‌وه‌ سه‌ربازه‌،7 به‌رخی هه‌بوو، له‌گه‌ڵ 10 فه‌رده‌ ساوه‌ر كه‌ وه‌ك زه‌خیره‌ بۆ زستان هه‌ڵیگرتبوو، بۆیانی كرد به‌چێشت!

جووتیار بۆ سبه‌ینێ له‌سه‌ر سه‌ربانی ماله‌كه‌ی مه‌لولانه‌ دانیشتبوو، ده‌یڕوانییه‌ كێڵگه‌ كاول بووه‌كه‌ی، له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ ده‌یبۆآند و سه‌رزه‌نشتی خۆی ده‌كرد:

ده‌ك تۆوت بڕێ كه‌روێشك! به‌خوا ساویلكه‌ بووم! ئاخر بڵێ بۆ وام به‌خۆ كرد؟ شه‌ڵآ ملم بشكایه‌ و نه‌چوومایه‌ بۆ لای پاشا و ده‌وڵه‌ت! هانام بۆ ده‌رودراوسێ ببردایه‌ چاكتر بوو. به‌ڵام پاش چی، بۆ ڕیش چووم سمێڵم تێنا!

- ئه‌ی باشه‌ نه‌چوومایه‌ چیم بكردایه‌؟

- تۆ بڵێی هه‌موو ده‌وڵه‌تانی دنیا وه‌ك ئه‌م ده‌سته‌ودائیره‌یه‌ی لای ئێمه‌، زیانه‌خرۆ بن؟

- كام ده‌وڵه‌ت دادمان ده‌پرسێ و هه‌قمان ده‌سێنێ؟
-----
سوود له‌ چیرۆكێكی فۆلكلۆڕی عه‌ره‌بی وه‌رگیراوه‌.

شه‌ری ناوخۆ

به‌دارسێوێكه‌وه‌ دوو سێوی گه‌نیو مابوونه‌وه‌، لێنه‌كرابوونه‌وه‌! نه‌ ئه‌وه‌ بوو خۆبه‌خۆ به‌رببنه‌وه‌, نه‌ ئه‌وه‌یش بوو ڕۆژێ له‌ڕۆژان كه‌سێ ده‌ستی بۆ بردبێتن و لێی كردبێتنه‌وه‌، هه‌ر به‌جارێ له‌بیر كرابوون!

خواوڕاستان، ڕۆژێ بایه‌كی به‌هێز هه‌ڵده‌كات، دارسێوه‌كه‌ ده‌هه‌ژێنێ، هه‌ردوو سێوه‌كه‌ ده‌كه‌ونه‌ بان زه‌وی. هه‌ر ده‌كه‌ونه‌ خواره‌وه‌ له‌سه‌ر جێگاوڕێگا و شوێن لێیان ده‌بێ به‌شه‌ڕ و كێشه‌ و هه‌ڵڵا و پاڵنان و یه‌كتر ده‌ركردن! هه‌رچی وشه‌ی سووك و ناجایز ده‌بێ به‌سه‌ر یه‌كتریدا هه‌ڵده‌ڕێژن!

سه‌رئه‌نجامیش به‌ناوبژیوانی كۆترێكی سپی قایل ده‌بن! ئه‌ویش ده‌ڵێ:

- داوه‌ری چیتان بكه‌م، نه‌ده‌زانم چۆن به‌یه‌كگه‌یشتوون، نه‌ده‌زانم له‌سه‌ر چی به‌شه‌رهاتوون!؟ به‌س هێنده‌ ده‌زانم دوو سێوی گه‌نیو بوون، تا درێژه‌یش به‌ناكۆكی و شه‌رتان بده‌ن گه‌نیوتر ده‌بن.
---------
ئاماده‌كراوه‌

ئیمپریالیزم

ڕێوی گه‌لێ جار بیرۆكه‌ی سه‌یری به‌خه‌یاڵدا ده‌هات و له‌لا دروست ده‌بوو، كرده‌وه‌ی ناجایزی وایشی ده‌نواند هه‌رمه‌پرسه‌. بۆ نموونه‌؛ ڕۆژێكیان بڵندگۆیه‌ ك و مه‌شخه‌ڵێكی هێنا، بڵندگۆكه‌ی گرت به‌ده‌مییه‌وه‌، ئه‌وی تریانی به‌ست به‌كلكییه‌وه‌! كه‌وته‌ جاڕدان به‌نێو كۆڵان و شه‌قام و ده‌ڤه‌ران:
- خه‌ڵكینه‌، وریای ئاگر كه‌وتنه‌وه‌ بن، چاوێ بكه‌ن به‌دوو، نه‌هێڵن چه‌ته‌ و رێگران ئاگر به‌ربده‌نه‌وه‌.
كه‌چی كلكی به‌هه‌رچوار لادا باده‌دا و ئاگری ده‌به‌خشییه‌وه‌!
خه‌ڵكی بۆ په‌یجووری و تێگه‌یشتن له‌و كرده‌وه‌ سه‌یر و سه‌رنجراكێشه‌ له‌ده‌ووری كۆبوونه‌وه‌.. ڕێوی له‌سه‌ركه‌وتنی نه‌خشه‌كه‌ی خۆشحاڵ بوو، له‌شوێنێكی به‌رز ڕووبه‌ڕووی جه‌ماوه‌ر ڕاوه‌ستا، به‌له‌خۆبایی بوون و كه‌شوفشه‌وه‌، نهێنییه‌كه‌ی ئاوا بۆ باس كردن:
- خه‌ڵكینه‌، ده‌مه‌وێ به‌م كرده‌وه‌یه‌م ئه‌وه‌تان پێبڵێم كه‌ هه‌ركات وترا وریای ئاگركه‌وتنه‌وه‌ بن، یه‌عنی چاوه‌ڕوانی كه‌وتنه‌وه‌ی ئاگری زیاتر بن!
-----
ئاماده‌كراوه‌.

سێبه‌ری كرێكار

من ده‌ڵێم لێره‌، تۆ ده‌ڵێی له‌وێ، ئێوه‌ ده‌ڵێن له‌ولاتر بوو، گرنگ نییه‌ له‌هه‌ر شوێنێ بێ، هه‌موو قسه‌مان له‌سه‌ر شتێكه‌ ئه‌ویش؛ خانوویه‌كی چه‌ند ژوورییه‌ كه‌ ڕووه‌و ڕرژئاوایه‌، له‌به‌ر ده‌میدا پیره‌ توویه‌ك هه‌یه‌، سێبه‌ره‌ خه‌ست و خۆڵ و خۆشه‌كه‌ی خێری داوه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ چۆن؟!

عه‌رزی به‌سیحه‌تی ئازیزی خۆم بكه‌م؛ خاوه‌نی ئه‌و خانووه‌، ئه‌و سێبه‌ره‌ چڕ و خۆشه‌، بابایه‌كه‌ – ته‌مه‌ن كورت بێ – تا بڵێی ده‌وڵه‌مه‌ند، دیاره‌ ده‌وڵه‌مه‌ندی و سه‌روه‌ت و سامانه‌كه‌ی هه‌روه‌ك ده‌وڵه‌مه‌ندانی تری دنیا و ده‌په‌ره‌كه‌، به‌ره‌نجی شان و بازووی ئێمه‌مانان، فێڵ و ته‌ڵه‌كه‌ و جۆره‌ها ده‌ست بڕینی تر به‌ده‌ستی هێناوه‌، یه‌عنی دزێكی موحته‌ره‌م و یاسایییه‌!

ئه‌م جه‌نایه‌ هێنده‌ چاوبرسی بوو، تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ی بێجگه‌ له‌خۆی كه‌سی تر بۆی نه‌بوو، ته‌نانه‌ت سێبه‌ری سێبه‌ر ئاسا چییه‌ سوودی لێ ببینێ! خوانه‌كا كه‌سێ له‌ ده‌روجیران بوێرێ توخنی به‌روبه‌رده‌رگا و سێبه‌ری دارتووه‌كه‌ بكه‌وێ!

- جا بڵێی ئه‌و كاره‌ی بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ بچێته‌ سه‌ر؟

- بێگومان نه‌خێر.

عه‌سری ڕۆژێ كابرایه‌كی كرێكاری ماندوو، له‌كاركردن ده‌گه‌ڕایه‌وه‌، سێبه‌ری پیره‌توو سه‌رنجی ڕاكێشا، بێ سێودوو لێكردن لایدا، كه‌وشه‌كانی داكه‌ن، له‌بن داره‌كه‌ ڕۆنیشت. هێشتا خوناوی ناوچه‌وانی وشك نه‌ببوه‌وه‌، ده‌نگێكی گر و ناقۆڵا ڕایچڵه‌كاند:

- ئه‌وه‌ چی ده‌كه‌ی؟ ده‌ی..ده‌ی..هه‌سته‌ لێره‌ مه‌مێنه‌، چۆن هه‌رله‌خۆته‌وه‌ دانیشتووی؟!

- جا تۆ هه‌قت چییه‌؟!

- چی.. چی...؟به‌رماڵی خۆمه‌، تووی خۆمه‌، ڕواندوومه‌ و ئاومداوه‌، كه‌واته‌ سێبه‌ره‌كه‌یشی هی خۆمه‌، كه‌س بۆی نییه‌ له‌ژێری دابنیشێ.

- ( وا ده‌زانێ نایناسم، بایی چه‌نده‌؟ په‌نجه‌ی به‌ۆ ئاوی سارد و گه‌رم نه‌كه‌وتووه‌)..ئێ باشه‌ بۆ سێبه‌ره‌كه‌م پێ نافرۆشی؟

- تۆ..ت..ت.. تۆ!

- ( پێ ده‌چێ زۆر بێعه‌قل بێت!)

- زۆر باشه‌ ڕێككه‌وتین.

به‌ئاماده‌بوون و گه‌واهی 3 كه‌س له‌ دۆست و ناسیاوانی هه‌ردوولا، كابرای ده‌وڵه‌مه‌ند سێبه‌ری پیره‌تووی به‌كرێكاره‌كه‌ فرۆشت، هه‌قی خۆی چه‌ند بوو وه‌ریگرت.

ئیتر له‌وه‌ به‌دواوه‌، له‌وكاته‌وه‌ ڕۆژانه‌ كرێكاره‌كه‌ بێترس وسڵه‌مینه‌وه‌ له‌به‌ر سێبه‌ره‌كه‌ ماندوویه‌تی خۆی ده‌رده‌كرد و تێرنێر داده‌نیشت. هه‌روه‌ك ئاشكرایه‌ سێبه‌ر ناجێگیره‌،بگه‌یشتایه‌ته‌ هه‌ر شوێنێك كرێكاره‌كه‌ ده‌چووه‌ ئه‌وێ، داده‌نیشت. گریمان سێبه‌ر له‌سه‌ر هه‌یوان، ژووری نووستن، میوان، هۆڵ، چێشتخانه‌،... بوایه‌، كرێكاره‌كه‌ له‌وێ ده‌بوو.

له‌سه‌ره‌تاوه‌، هه‌ر خۆی بوو، دوایی هاوه‌ڵه‌ كرێكاره‌كانیشی له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌هێنایه‌ ژێر دار و سێبه‌ره‌كه‌وه‌. كابرای ده‌وڵه‌مه‌ند ڕۆژێ پڕكێشی كرد و یه‌خه‌ی كرێكاره‌كه‌ی گرت؛ بێزاری و ناره‌زایه‌تی خۆی پێگه‌یاند:

- ئه‌وه‌ی تۆ ده‌یكه‌یت، كاریكرده‌ نییه‌، ڕێت پێناده‌م!

- هه‌قی خۆمه‌، سێبه‌ره‌كه‌م لێنه‌كڕیت؟ هه‌ر كاتێك بمه‌وێ، له‌هه‌ر شوێنێك دابێت له‌به‌ری داده‌نیشم.

ئه‌و وه‌ڵامه‌، هێنده‌ی تر تووره‌ و بێزاری كرد. به‌ڵامچاری ناچار بوو، هیچی بۆ نه‌ده‌كرا، ده‌بوایه‌ ڕازی بێت.

ڕۆژێ ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه‌ میوانی هاتبوو، له‌ ژووری میوان دانیشتبوون، كابرای كرێكار هه‌روه‌ك كه‌سی لێنه‌بێت، به‌فیكه‌لێدان و گۆرانیووتنه‌وه‌ خۆی به‌ژووردا كرد، له‌سه‌روو هه‌موویانه‌وه‌ دانیشت، قاچی خسته‌ سه‌ر قاچ.میوانه‌كان ئه‌بڵه‌ق بوون و سه‌یریان پێهات، به‌ڵامكاتێ له‌ڕاستی مه‌سه‌له‌ – ڕێكه‌وتننامه‌كه‌ گه‌یشتن، تێر به‌عه‌قڵی خاوی خانه‌خوێكه‌یان پێكه‌نین.

له‌و ڕۆژه‌وه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه‌ بووه‌ بابه‌ت و بنێشته‌ خۆشه‌ی سه‌ر زاران و مه‌خسه‌ره‌ی خه‌ڵكی ده‌په‌ره‌كه‌. بۆ خۆ ڕزگاركردن له‌ده‌می تیژی خه‌ڵك، ته‌نیا ڕێگه‌یه‌كی له‌به‌رده‌مدا بوو،ئه‌ویش؛ سه‌ریخۆ هه‌ڵگرتن بوو.

كه‌ ئه‌ولاتر چوو، گۆڕی ون كرد، خانووه‌كه‌ی بووه‌ موڵكی كرێكاره‌كه‌. له‌و كاته‌وه‌، هه‌موو كه‌س بۆی هه‌بوو له‌سێبه‌ری پیره‌تووه‌كه‌دا ڕۆبنیشێ و ماندوویه‌تی خۆی ده‌ربكات.
-----
ئاماده‌كراوه‌

داگیركه‌ر

ڕێوی هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر ڕانه‌مه‌ڕێك، له‌نێویاندا مه‌ڕێك ملده‌شكێنێ و ده‌فڕێنێ. ڕانه‌مه‌ڕ شپرزه‌ ده‌بن، ئه‌ده‌ن به‌یه‌كدا، واده‌زانن گورگ داویه‌تی به‌سه‌ریاندا، له‌ترسانا له‌هه‌رچوارلاوه‌ ده‌یكه‌ن به‌هه‌را:

- ئه‌ی هاوار فریاكه‌ون، گورگ گورگ، گورگ هات, گورگ په‌لاماری داین!

ڕێوی زۆر دوورنه‌كه‌وتبوه‌وه‌، گوێی له‌هاتوهاواریان بوو، به‌به‌رخه‌كه‌وه‌ ڕایده‌كرد. له‌ڕێگای گه‌ڕانه‌وه‌ گورگی بینی‌، به‌شكایه‌ت لێكردنه‌وه‌، وتی:

- ئه‌و مه‌ره‌ ناجسنانه‌ بۆ ناوزڕاندنت له‌خۆڕایی بوختانێكی تریان بۆ هه‌ڵبه‌ستی!

- عه‌فووت فه‌رموو، ئه‌وه‌ی ده‌یڵێن، ڕاسته‌، زۆر له‌تۆ بێسومعه‌ترم. ئه‌وانه‌ عاده‌تیانه‌، به‌هه‌موو په‌لامارده‌ر، ده‌ستدرێژكار، داگیركه‌رێك ده‌ڵێن ؛ گورگ.
------
ئاماده‌كراوه‌

شه‌قی میلله‌ت!

یوربا، مناڵێكی وتووریا بوو، له‌گه‌ڵ مناڵانی تری ئاواییدا هیچ جیاوازییه‌كی نه‌بوو. گونده‌كه‌ یامایای ناو بوو، كه‌وتبووه‌ شوێنێكی چه‌په‌كه‌وه‌. پیر و ڕیش سپیانی گوند، ده‌یاگووت: كاتێك یوربا له‌دایك بوو، سه‌لكه‌ په‌تاته‌یه‌كی ئه‌فسووناوی له‌ناو له‌پی ده‌ستیدا بوو.

ئه‌و سه‌لكه‌ په‌تاته‌یه‌ وه‌ك چاوه‌زار وابوو، له‌ هه‌موو به‌ڵا و مه‌ترسییه‌ك ده‌یپاراست. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ بوو یوربا به‌بێ په‌تاته‌كه‌ بۆ تاوێك هه‌ڵینه‌ده‌كرد.

كاتێ یوربا بوو به‌10 ساڵان، بڕیاریدا كۆمه‌كی دایك و باوكی بكات، هه‌ندێ سووكه‌ ئیش بگرێته‌ ئه‌ستۆ، وه‌ك: چیلكه‌ و چه‌وێڵ كۆكردته‌وه‌ بۆ چێشت لێنان،....

ڕۆژێكیان وا ڕێكه‌وت، یوربا بۆ حه‌سانه‌وه‌ له‌ژێر دره‌ختێك دانیشت و سه‌لكه‌ په‌تاته‌كه‌ی له‌ ته‌نیشت خۆیه‌وه‌ له‌سه‌ر زه‌وی دانا. دواتر كاتێك به‌ڕێگاوه‌ بۆ ماڵه‌وه‌ ده‌چوو، سه‌یری كرد په‌تاته‌كه‌ی لێبه‌جێماوه‌.یه‌كسه‌ر به‌هه‌مان ڕێگادا گه‌ڕایه‌وه‌. كه‌ نزیك شوێنه‌كه‌ بووه‌، چی ببینی؟ دڕنده‌ی هه‌مه‌جۆری بینی: شێر، پڵنگ، گه‌رگ، ورچ،... له‌بن داره‌كه‌ مۆڵیان خواردووه‌.

یوربا كه‌وته‌ بیركردنه‌وه‌؛ چی بكا و چی نه‌كات، تا په‌تاته‌كه‌ی تیا نه‌چێ و ده‌ست بكه‌وێته‌وه‌. باشترین كار بۆ خله‌فاندنی دڕنده‌كان گۆرانی گووتن بوو:

دڕنده‌كان له‌گه‌ڵ گۆرانی گوتنه‌كه‌ كه‌وتنه‌ هه‌ڵپه‌ڕین و سه‌ما كردن. بوربا ورده‌ ورده‌ پێدزكه‌ی كرد، هه‌تا ده‌ستی گه‌یانده‌ په‌تاته‌كه‌، ئینجا خۆی لێیان دزییه‌وه‌، یه‌كسه‌ر به‌ره‌وماڵ تێی ته‌قاند.

له‌ نێو دڕنده‌كاندا به‌ته‌نیا پڵنگ ئاگای له‌و كه‌ینوبه‌ینه‌ بوو، بۆیه‌ خێرا دوای یوربا كه‌وت، به‌ڵامنه‌یگرته‌وه‌. یوربا به‌ساع ِوسه‌لامه‌تی گه‌یشته‌وه‌ گوندكه‌یان. هه‌رچی ڕوویدا بوو بۆ باوان و خزمانی گێڕایه‌وه‌.

خه‌ڵكه‌كه‌ له‌ نیازی گڵاو پڵنگ تێگه‌یشتن، كه‌ ده‌یه‌وێت په‌تاته‌ ئه‌فسووناوییه‌كه‌ داگیر بكات. پیر و گه‌نجی ئاوایی هه‌ر یه‌كه‌ به‌تێڵا یان كوته‌ك و لیسه‌وه‌ خۆیان بۆ پێشوازی پڵنگ ئاماده‌ كرد و چوونه‌ بۆسه‌وه‌.

پڵنگ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی خۆش بوو، قاچی خسته‌ ناو گونده‌كه‌وه‌، له‌ هه‌موو لایه‌وه‌كه‌وه‌ كه‌وته‌ به‌ر شاڵاوی گورچك بڕ، بگره‌ كوێت دێشێت، پڵنگیان وا شپرزه‌ كرد، هه‌ر مه‌پرسه‌!

هێنده‌ی پێكرا، به‌په‌له‌پروزێ خۆ له‌ چنگیان ده‌رباز بكات و به‌گیانی شكاو و له‌شی په‌ڵه‌په‌ڵاوییه‌وه‌ بۆ دارستان بگه‌ڕێته‌وه‌.

ئیتر له‌و ڕۆژه‌وه‌، له‌و كاته‌وه‌ هه‌تا ئێستا ئه‌وه‌ په‌ڵانه‌ی كه‌ جێگا ده‌ستی خه‌ڵكه‌كه‌یه‌، به‌پێسته‌كه‌یه‌وه‌ ماوه‌ و بواردویه‌تی، بۆی بووه‌ به‌نیشانه‌ و لێی نه‌بۆته‌وه‌.
------
ئاماده‌كراوه‌

نوخشه‌ بێ له‌دیكتاتۆر

كه‌ شێر بینی نووستووم، هیچی نه‌ووت بێده‌نگ له‌سه‌ر پاشوو دانیشت... وه‌ختێ به‌خه‌به‌ر هاتم، له‌نزیك پێخه‌فه‌كه‌مه‌وه‌ شێرێكی نووستووم بینی، خۆم نه‌شڵه‌ژاند، بێده‌نگ دانیشتم و كه‌وتمه‌ سه‌یركردنی.. خه‌به‌ری بووه‌وه‌، به‌زه‌رده‌خه‌نه‌وه‌، وتی:

- هاتووم هه‌واڵی ئه‌وه‌ت پێبڵێم كه‌ له‌پاشایه‌تی دارستان بووم.

به‌خۆشییه‌وه‌ پێمووت:

- ده‌ستخۆش، له‌مێژوو، كتێباندا به‌تایتڵی گه‌وره‌ و درشت ده‌نووسرێ كه‌ به‌ڕێزتان یه‌كه‌م شێرن خۆبه‌خۆ وازتان له‌ته‌ختی پڕ نازونیعمه‌تی پاشایه‌تی هێناوه‌.

ماوه‌یه‌ك بێده‌نگ بوو، لێم پرسی:

- ئه‌ی باشه‌ كێیان كرد به‌پاشای دارستان؟

شێر وتی:

- چ پێویست به‌پاشا ده‌كات؟! مانگا مرد و دۆ بڕا... خه‌ڵكی ره‌شوڕووتی بێخانه‌ و لانه‌ هاتن، دارستانیان ته‌خت كرد، گشت داره‌كانیان بڕییه‌وه‌، كردیانه‌ خانووبه‌ره‌ و جاده‌ و شه‌قام و...

هاوڕێیان؛ كه‌واته‌ كاكه‌ی شێرم به‌خۆشی خۆی ئه‌و ڕێگایه‌ی هه‌ڵنه‌بژاردبوو.
-----
نووسینی: فاروق یوسف، نووسه‌رێكی عه‌ره‌بی ئێراقییه‌. وه‌رگێران به‌ده‌سكارییه‌وه‌.

ئازایدیخواز

ئه‌و وشه‌، ئه‌و شته‌ی پێی ده‌وترا ته‌نیایی، و لێی ده‌ترسا هاته‌ دی و تووشی بوو. په‌لبه‌ست كرا و وێدرایه‌ نێو دوورگه‌یه‌كی چۆڵه‌وه‌. به‌پێچه‌وانه‌ی هۆزانڤان و خه‌یاڵپاوانه‌وه‌ له‌ خه‌ڵوه‌ت، ته‌نیایی بێزار و وه‌رست بوو، یه‌ك چركه‌ ژیان له‌گه‌ڵ هاوره‌گه‌زانی به‌هه‌موو گه‌نجی دنیا نه‌ده‌گۆڕییه‌وه‌. به‌ڵام ده‌ڵێی چی، ده‌سه‌ڵات نه‌بوو، وه‌ك ماسی بێ ئاو خۆی ده‌بینی.

ناچار بۆ شكاندنی ته‌وقی ته‌نیایی، باشترین ڕێگا په‌نا بردنه‌ به‌ر دنیای به‌رفراوانی بیركردنه‌وه‌ و خه‌یاڵ بوو؛

(.... له‌ نێو ئاپووره‌ی هاوره‌گه‌زانیدا خۆی بینییه‌وه‌:

پێویسته‌ هه‌وڵی گۆڕینی بده‌ین.

گۆڕینی چ شتێك؟!

ئه‌م ژیانه‌، ژیانمان سه‌رتاپا بگۆڕین، ئه‌مه‌ كه‌ی ره‌وشه‌، ئێمه‌ی تێكه‌وتووین!

یه‌كێ له‌ هاوره‌گه‌زانی، له‌وانه‌ی عاره‌بانه‌ و گالیسكه‌ی گه‌وره‌پیاوانی ڕاده‌كێشا، گووتی: ژیان چییه‌تی؟! وازمان لێبهێنه‌ خوا نانێكی داوه‌، با به‌ئیسراحه‌ت بیخۆین! پێویست به‌گۆڕین ناكات.

هاوروگه‌زانی لاواز و هه‌ژاری به‌چه‌ترسێنكراو، بێده‌نگی و سه‌ركزییان هه‌ڵبژارد.

- به‌ڵام نابێ تا سه‌ر بێده‌نگ بین... خزمه‌تكردنی مرۆڤان تاكه‌ی؟! ئه‌وانه‌ سووكایه‌تی نه‌ما پێمانی نه‌كه‌ن! قامچی، عاره‌بانه‌، ره‌شمه‌یان بۆ كه‌له‌پچه‌ و پێوه‌ند كردنی ئازادیمان داهێناوه‌...بێجگه‌ له‌وانه‌، لعِاومان ده‌كه‌ن! تا ده‌م و زمانی ناره‌زایه‌تی هه‌ڵنه‌هێنیته‌وه‌، له‌خۆرایش داخمان ده‌كه‌ن! سه‌بری ئه‌یووب و ملكه‌چی تا كه‌ی؟ مردن له‌گوزه‌ران كردن له‌گه‌ڵ مرۆڤان، زۆر خۆشتره‌..!

سه‌رئه‌نجام هاوره‌گزانی ڕازی كرد،به‌كۆمه‌ڵ بڕیاری چاره‌نووسساز، كه‌ به‌گژداچوونه‌وه‌ی مرۆڤان بوو، په‌سه‌ند بكه‌ن...)

ئه‌سپی دوورخراوه‌، له‌و شوینه‌ی نێو ده‌ریای بێبنی خه‌یاڵ، هه‌ڵوێسته‌یه‌كی كرد، هه‌ناسه‌ی شادی پڕبه‌پڕی سییه‌كانی هه‌ڵمژی. له‌خۆشیدا ئاره‌زووی گورانی گووتنی هه‌ڵسا:

ئازادی... ئازادیخوازین...

ئه‌سپی دوورگه‌كانی دی گوێبیستی گورانی بوون، كۆراڵیانه‌ بۆیان سه‌نده‌وه‌، بووه‌ مارشێكی به‌هێز و هه‌ژێنه‌ر؛

ئازادی... ئازادیخواین...هه‌ستن ئه‌ی...

ئازادی... ئازادیخواین...هه‌ستن ئه‌ی...

ئازادی... ئازادیخواین...هه‌ستن ئه‌ی...

مارشه‌ زووڵاڵه‌كه‌ لێره‌ و له‌وێ ده‌نگیدایه‌وه‌، باش باش ده‌بیسترا... هیچ كه‌س له‌ مرۆڤان گوێیان پێنه‌دا، ئه‌وه‌ نه‌بێ بێده‌ربه‌ستانه‌، گووتیان:

هیچ نییه‌، حیلكانی ئه‌سپه‌كانه‌!

به‌ڵام، مرۆڤان نه‌یانده‌زانی و تێنه‌ده‌گه‌یشتن، ئه‌سپه‌كان چی ده‌ڵێن، چییان له‌ ژێر سه‌ردایه‌...!
-----
وه‌رگێڕان به‌ده‌سكارییه‌وه‌

ليست هناك تعليقات:

إرسال تعليق